Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί μεταξύ άλλων και παγκόσμιο ενεργειακό σοκ. Σε σχέση όμως με άλλες χώρες, η Κίνα δεν εμφανίζεται απλώς καλύτερα προετοιμασμένη αλλά ως δύναμη που φαίνεται να έχει ενσωματώσει την ίδια την έννοια της κρίσης στον στρατηγικό της σχεδιασμό. Για το Πεκίνο, η αστάθεια στις ενεργειακές ροές και ο κίνδυνος διακοπής κρίσιμων θαλάσσιων οδών δεν αποτελούν έκτακτα γεγονότα, αλλά δομικά χαρακτηριστικά ενός ολοένα και πιο ασταθούς κόσμου.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει οδηγήσει σε μια βαθιά αναθεώρηση της σχέσης μεταξύ οικονομίας και εθνικής ασφάλειας. Για το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας, η βιομηχανία δεν είναι απλώς εργαλείο ανάπτυξης, αλλά βασικός μηχανισμός γεωπολιτικής ανθεκτικότητας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 – και με ακόμη μεγαλύτερη ένταση μετά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ- η Κίνα επιτάχυνε μια στρατηγική απεξάρτησης από κρίσιμες εξωτερικές εισροές: ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογία.
Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρέθηκε, όπως θα περίμενε κανείς, το ενεργειακό ζήτημα. Η Κίνα, γνωρίζοντας τον βαθμό εξάρτησης της από στενά θαλάσσια περάσματα όπως εκείνα του Ορμούζ, επένδυσε συστηματικά στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Τα αποθέματα αυτά ενισχύθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια, λειτουργώντας ως ασπίδα σε περιόδους έντονων διαταραχών στην προσφορά.
Μειώνοντας την εξάρτηση: ηλεκτροκίνηση και άνθρακας
Ωστόσο, η πιο κρίσιμη επιλογή δεν ήταν η αποθήκευση, αλλά η μείωση της ίδιας της εξάρτησης. Το Πεκίνο δεν περιορίστηκε στο να εξασφαλίσει περισσότερο πετρέλαιο· επιδίωξε να το καταστήσει λιγότερο αναγκαίο. Η στροφή προς την ηλεκτροκίνηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτέλεσε κεντρικό πυλώνα αυτής της πολιτικής. Μέσα σε μία δεκαετία, η Κίνα μετατράπηκε στη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικών οχημάτων παγκοσμίως, ενώ επένδυσε εκατοντάδες δισεκατομμύρια σε ηλιακή, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια.
Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό: η ζήτηση για παραδοσιακά καύσιμα όπως η βενζίνη και το ντίζελ εμφανίζει πτωτική τάση, υποδηλώνοντας ότι η εξάρτηση της κινεζικής οικονομίας από το πετρέλαιο αρχίζει να περιορίζεται δομικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα έχει πάψει να είναι μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας —εξακολουθεί να καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών της από το εξωτερικό— αλλά σημαίνει ότι το ενεργειακό της σύστημα γίνεται πιο διαφοροποιημένο και ανθεκτικό.
Παράλληλα, το Πεκίνο προχώρησε σε μια λιγότερο ορατή αλλά εξαιρετικά κρίσιμη μετατόπιση: την αναδιάρθρωση του πετροχημικού του τομέα. Η σύγχρονη βιομηχανία δεν εξαρτάται μόνο από την ενέργεια, αλλά και από χημικές πρώτες ύλες που προέρχονται από το πετρέλαιο. Για δεκαετίες, αυτό αποτελούσε ένα από τα βασικά σημεία εξάρτησης της Κίνας. Σήμερα, όμως, η χώρα έχει αναπτύξει σε μεγάλη κλίμακα τεχνολογίες που επιτρέπουν την παραγωγή βασικών χημικών προϊόντων από άνθρακα αντί για πετρέλαιο.
Η επιλογή αυτή προσφέρει ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα. Επιτρέπει στην Κίνα να διατηρεί τη βιομηχανική της παραγωγή ακόμη και σε συνθήκες ενεργειακής αστάθειας. Σε τομείς όπως τα λιπάσματα —όπου η Κίνα παράγει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς— η δυνατότητα παραγωγής με βάση τον άνθρακα συγκρατεί το κόστος, ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές εκτοξεύονται.
Από την ανθεκτικότητα στη γεωπολιτική ισχύ
Η ενίσχυση της αυτάρκειας δεν περιορίστηκε στην ενέργεια και τα χημικά. Η Κίνα επένδυσε συστηματικά στην εγχώρια παραγωγή βιομηχανικών υλικών και στην ενίσχυση των δικών της αλυσίδων εφοδιασμού. Εκεί όπου τη δεκαετία του 1990 εξαρτιόταν από δυτικές πολυεθνικές για κρίσιμες εισροές, σήμερα κυριαρχεί σε βασικούς τομείς της παγκόσμιας παραγωγής, από συνθετικές ίνες έως βιομηχανικά ενδιάμεσα προϊόντα.
Η στρατηγική αυτή επιταχύνθηκε υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος προώθησε ένα μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο στην «ανθεκτικότητα» και την «αυτοδυναμία». Η εμπειρία της πανδημίας και η όξυνση της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν την αντίληψη ότι οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού μπορούν να μετατραπούν σε εργαλεία πίεσης. Η απάντηση του Πεκίνου ήταν να μειώσει όσο το δυνατόν περισσότερο αυτή την ευπάθεια..
Η σημερινή κρίση λειτουργεί ως ένα είδος δοκιμής αυτής της στρατηγικής. Καθώς χώρες της Ασίας αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις ενέργειας και αυξημένο κόστος, η Κίνα εμφανίζεται πιο ανθεκτική. Μπορεί να αντέξει καλύτερα τις διαταραχές, να περιορίσει τις επιπτώσεις μέσω εναλλακτικών πηγών και να διατηρήσει τη βιομηχανική της παραγωγή σε υψηλά επίπεδα.
Ταυτόχρονα, η κρίση δημιουργεί και νέες ευκαιρίες. Ήδη χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας στρέφονται προς το Πεκίνο για συντονισμό και στήριξη σε ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η ικανότητα διαχείρισης κρίσεων μετατρέπεται σε εργαλείο επιρροής —και η Κίνα δείχνει έτοιμη να αξιοποιήσει αυτό το πλεονέκτημα.
Τελικά, αυτό που αποκαλύπτει η κινεζική στάση απέναντι στον πόλεμο στο Ιράν είναι κάτι ευρύτερο. Το Πεκίνο δεν σχεδίασε μόνο για την ανάπτυξη σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης. Σχεδίασε και για έναν κόσμο κατακερματισμένο, όπου η ενέργεια, οι πρώτες ύλες και οι αλυσίδες εφοδιασμού μετατρέπονται σε εργαλεία ισχύος.
Αν, λοιπόν, ο στρατηγικός στόχος της αμερικανικής πίεσης και στρατιωτικής κλιμάκωσης στην περιοχή ήταν —έστω και έμμεσα— να περιορίσει την κινεζική ισχύ, τότε τα πρώτα δεδομένα δείχνουν μια ειρωνική ανατροπή. Η κρίση φαίνεται να επιβεβαιώνει και να ενισχύει ακριβώς το μοντέλο που το Πεκίνο έχει υιοθετήσει εδώ και χρόνια. Σε έναν κόσμο ενεργειακής ανασφάλειας, η Κίνα δεν εμφανίζεται ως ο πιο εκτεθειμένος παίκτης, αλλά ως εκείνος που έχει προετοιμαστεί καλύτερα για το σοκ. Και έτσι, μια σύγκρουση που θα μπορούσε να αποδυναμώσει την Κίνα, ενδέχεται τελικά να την ενισχύσει.»
Πηγή:neostrategy.gr
.gif)
0 Σχόλια