Ο επιλεκτικός αναθεωρητισμός και το δίκαιο της θάλασσας

Τα επιλεκτικά αναθεωρητικά κράτη, όπως η Τουρκία, επιδιώκουν να αλλάξουν συγκεκριμένες πτυχές της περιφερειακής ή διεθνούς τάξης – όπως τα εδαφικά όρια, την ιδεολογική επιρροή ή τη δυναμική – χωρίς να στοχεύουν στην αποδόμηση του παγκόσμιου συστήματος, όπως κάνουν οι επονομαζόμενοι συστημικοί αναθεωρητές (π.χ. Ρωσία, Κίνα, Βόρεια Κορέα). Λειτουργούν ρεαλιστικά εντός των υφιστάμενων πλαισίων (π.χ. ΝΑΤΟ, ΟΗΕ ή οικονομικά συστήματα), χρησιμοποιώντας τακτικές γκρίζας ζώνης – πόλεμο με αντιπροσώπους, οικονομικό καταναγκασμό, παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιχειρήσεις, θαλάσσιες προκλήσεις ή στρατηγική ασάφεια – για να επιτύχουν στόχους αποφεύγοντας παράλληλα την ανοιχτή σύγκρουση.

Ο επιλεκτικός αναθεωρητισμός της Τουρκίας, που καθοδηγείται από νεοοθωμανικές φιλοδοξίες, περιφερειακές προβολές και εξισορρόπηση του ΝΑΤΟ-Ρωσίας, τακτικές όπως δυνάμεις με αντιπροσώπους (SADAT στη Συρία), θαλάσσιες διεκδικήσεις (δόγμα Γαλάζιας Πατρίδας) και πολιτιστική επιρροή (Diyanet στα Βαλκάνια). Επιλεκτικά αναθεωρητικά κράτη όπως η Τουρκία περιλαμβάνει την Ινδία, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Ιράν, το Πακιστάν, τη Βραζιλία, την Ινδονησία, τη Νότια Αφρική, το Βιετνάμ και την Αίγυπτο, καθένα από τα οποία επιδιώκει περιφερειακή επιρροή μέσω τακτικών γκρίζας ζώνης – πληρεξουσίων, οικονομικού καταναγκασμού, ναυτικής αυτοπεποίθησης, παραπληροφόρησης και διπλωματικών ελιγμών – ενώ παράλληλα εμπλέκεται σε σχήματα παγκόσμιας εμβέλειας (Quad, ΗΠΑ, BRICS, ASEAN, ΝΑΤΟ). Η Ινδία αντιμετωπίζει την Κίνα, η Σαουδική Αραβία/ΗΑΕ/Αίγυπτος αντιτίθεται στο σχήμα Ιράν/Τουρκία, το Πακιστάν αμφισβητεί την Ινδία, η Βραζιλία/Νότια Αφρική πρωτοστατούν σε περιφερειακό επίπεδο και η Ινδονησία/Βιετνάμ αντιστέκεται στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Κίνας. Όπως και η Τουρκία, εξισορροπούν τις περιφερειακές φιλοδοξίες με την παγκόσμια ολοκλήρωση, διαφοροποιώντας τις παγκόσμιες προκλήσεις των συστημικών αναθεωρητών. Η αποτροπή του επιλεκτικού αναθεωρητισμού απαιτεί κόκκινες γραμμές, ανίχνευση, ανθεκτικότητα, αναλογικές απαντήσεις, ασάφεια, συμμαχίες και δογματική ολοκλήρωση, προσαρμοσμένη στους υποστηρικτές κάθε κράτους (π.χ., ΗΠΑ για την Ινδία/Σαουδική Αραβία/ΗΑΕ, Κίνα για το Πακιστάν) και τους αντιπάλους (π.χ., Κίνα εναντίον Ινδίας/Βιετνάμ, Ιράν εναντίον Σαουδικής Αραβίας/ΗΑΕ).

Το τελευταίο διάστημα, η αμφισβήτηση του Δικαίου της Θάλασσας και η ενσωμάτωση κάποιων κανόνων του στο εσωτερικό τους δίκαιο, αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό του επιλεκτικού αναθεωρητισμού.

Οι πρόσφατες περιπτώσεις των Στενών του Ορμούζ και των ρυθμίσεων στο Αιγαίο, από το Ιράν και την Τουρκία, αποτελούν σαφείς ενδείξεις της νέας τάσης.

ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ

Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο αναδύεται στις αίθουσες του Majlis (Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση-το ιρανικό Κοινοβούλιο) στην Τεχεράνη. Δεν είναι απλώς ένας ακόμη νόμος. Είναι η θεσμοθέτηση ενός νέου δόγματος ασφαλείας που φιλοδοξεί να ανατρέψει την ισορροπία στον Περσικό Κόλπο και να ξαναγράψει τους κανόνες της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Το «Σχέδιο Διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ», όπως ονομάζεται, έρχεται ως άμεση απάντηση στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 με την αμερικανική Operation Epic Fury και σηματοδοτεί το τέλος της εποχής της «βλαβούς διέλευσης» όπως την ξέραμε.

Η βάση του ιρανικού επιχειρήματος είναι παλιά, αλλά τώρα θεσμοθετείται. Το Ιράν υπέγραψε αλλά δεν επικύρωσε ποτέ τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Για την Τεχεράνη, το Στενό του Ορμούζ δεν υπάγεται στο άρθρο 87 περί «ελευθερίας των ανοιχτών θαλασσών». Είναι εσωτερικά ύδατα και κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν να ρυθμίζει τη διέλευση.

Αυτό που αλλάζει το 2026 είναι ότι η αρχή αυτή περνά από τη ρητορική στη νομοθεσία. Το κοινοβούλιο ενέκρινε στις 30 και 31 Μαρτίου το νομοσχέδιο που θέτει όρους διέλευσης. Η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας προώθησε στα ολομέλεια ως «Νόμος για την Εδραίωση της Κυριαρχίας του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ». Ο αντιπρόεδρος της Majlis Αλί Νικζάντ το χαρακτήρισε «τόσο σημαντικό όσο η εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας» και προειδοποίησε ότι η ναυσιπλοΐα δεν θα επιστρέψει ποτέ στο προπολεμικό καθεστώς.

Το σχέδιο έχει 12 άρθρα. Τα τρία βασικά που διέρρευσαν αποκαλύπτουν τη στρατηγική:

Πρώτον, ολικός αποκλεισμός του Ισραήλ. Κανένα ισραηλινό πλοίο δεν θα περάσει από το στενό. Δεύτερον, πολεμικές αποζημιώσεις. Πλοία από «εμπόλεμες χώρες», δηλαδή ΗΠΑ και συμμάχους, θα πληρώνουν τέλη για να περάσουν, ως αποζημίωση για ζημιές που προκάλεσαν στο Ιράν. Τρίτον, άδεια Τεχεράνης. Όλα τα υπόλοιπα πλοία χρειάζονται ρητή άδεια του Ιράν.

Άλλα άρθρα που έχουν διαρρεύσει περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τέλη διέλευσης περίπου 2 εκατ. δολάρια ανά, προκαταβολική υποβολή στοιχείων πλοίου και φορτίου, υποχρεωτική διαδρομή κοντά στην ιρανική ακτή, και πληρωμές σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα. Οι Φρουροί της Επανάστασης, όχι το Υπουργείο Ναυτιλίας, γίνεται η αρμόδια αρχή έκδοσης αδειών.

Η λογική είναι η «economic mirror shield». Αν επιβάλλεις κυρώσεις και βλάπτεις την οικονομία του Ιράν, χάνει το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης. Το κόστος κάθε κύρωσης μεταφράζεται σε κόστος διέλευσης. Θες να εξάγεις πετρέλαιο; Βεβαιώσου ότι το Ιράν μπορεί να κάνει το ίδιο. Αν ιρανικό τάνκερ δεν φτάνει στον προορισμό του λόγω αποκλεισμού, ο επιτιθέμενος στόλος χάνει το νόμιμο δικαίωμα ναυσιπλοΐας.

Όλα αυτά ξεκίνησαν από την Operation Epic Fury. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πάνω από 13.000 πλήγματα στο Ιράν από τις 28 Φεβρουαρίου, εξουδετερώνοντας ηγεσία και διαλύοντας τις υποδομές. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ σκοτώθηκε. Η Τεχεράνη απάντησε κλείνοντας το στενό. Η ναυσιπλοΐα έπεσε 95%. Περίπου 2.000 πλοία εγκλωβίστηκαν στον Κόλπο. Οι ΗΠΑ απάντησαν με ναυτικό αποκλεισμό στις 13 Απριλίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιράν θεωρεί ότι το Διεθνές Δίκαιο κατέρρευσε. Οι ΗΠΑ παραβίασαν το άρθρο 2 παρ. 4 του Χάρτη του ΟΗΕ, περί απαγόρευσης χρήσης βίας. Οι 5.000 κυρώσεις που είχαν ήδη επιβληθεί και αυτές οι μονομερείς πράξεις. Αφού η Δύση χρησιμοποιεί την ισχύ της εκτός Διεθνούς Δικαίου, η Τεχεράνη θεωρεί ότι πρέπει να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα. Για το Ιράν και για άλλες χώρες, «οι πόλεμοι γεννούν νόμους», επομένως το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι σταθερό σύνολο αληθειών, αλλά αντανάκλαση της ισορροπίας ισχύος στο πεδίο της μάχης.

Εδώ βρίσκεται η βαθύτερη γεωπολιτική σημασία. Το Ιράν δεν θέλει απλώς τέλη. Θέλει να οικοδομήσει νέο περιφερειακό σύστημα.

Πρώτον, διαίρεση σε «εμάς» και «αυτούς». Δημιουργείται «πράσινος διάδρομος» για φιλικές χώρες. Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν, Ιράκ, Μπαγκλαντές θα έχουν προνομιακή πρόσβαση. Η Δύση αντιμετωπίζει αποκλεισμό. Αυτό σπάει την ενότητα του Περσικού Κόλπου και δημιουργεί οικονομικό κίνητρο για αποστασιοποίηση από τις ΗΠΑ.

Δεύτερον, συνυπευθυνότητα. Ο Ιράν εισάγει την αρχή ότι οι χώρες που φιλοξενούν τις αμερικανικές βάσεις φέρουν ευθύνη για ζημιές που προκαλούν την Ουάσιγκτον. Αν το Κατάρ ή το Μπαχρέιν δώσουν βάση στις ΗΠΑ, θα πληρώσουν και αυτές. Έτσι πιέζονται οι περιφερειακοί σύμμαχοι της Αμερικής να διαλέξουν πλευρά.

Τρίτον, συμμαχία με Ομάν. Η Τεχεράνη προτείνει στο Μουσκάτ μερίδιο στη διαχείριση και τα τέλη. Έτσι δημιουργεί περιφερειακό ρυθμιστή ναυσιπλοΐας εκτός δυτικού ελέγχου. Η σταθερότητα του στενού γίνεται οικονομικός όφελος για πολλούς παίκτες, όχι μόνο για τον Ιράν.

Τέταρτον, αποδολαριοποίηση. Η απαίτηση πληρωμών σε ριάλ, γουάν ή κρυπτονομίσματα χτυπά την κυριαρχία του δολαρίου. Η Kunlun Bank και το CIPS της Κίνας γίνονται εναλλακτικοί δίαυλοι. Το Ορμούζ μετατρέπεται σε εργαστήριο για παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές. Η εποχή που η άρση κυρώσεων εξαρτιόταν από μονομερή υπογραφή στην Ουάσιγκτον τελείωσε. Το Ιράν για νέα ισορροπία: ζητήστε την ασφάλεια για πρόσβαση. Το στενό από αρτηρία ελεύθερο ναυσιπλοΐας, γίνεται εγγυητής της εδαφικής και οικονομικής ακεραιότητας του Ιράν.

Η αβλαβής διέλευση δεν είναι κεκτημένο δικαίωμα. Αντάλλαγμα για το ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι απέχουν από στρατιωτική δράση κατά του Ιράν. Κάθε κύρωση, κάθε βόμβα, τιμολογείται.

Η Δύση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Συνήθισε να επιβάλλει κυρώσεις ατιμώρητα σε ασθενέστερες χώρες. Τώρα το Ιράν βρήκε σημείο πίεσης: το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου που περνά από τον Ορμούζ. Αν ο κόσμος περάσει, ο κόσμος θα αντιμετωπίσει μια πρωτοφανή κατάσταση. Η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας του ΟΗΕ συγκρούεται με την αρχή της ισχύος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο Ιράν «δεν έχει πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα» και θα επανεξετάσει το σχέδιο. Οι διαπραγματεύσεις για το μόνιμο τέλος του πολέμου περιλαμβάνουν το άνοιγμα του Στενού, με την αντίληψη του ειδικού αποκλεισμού.

Ο Ιράν πιστεύει ότι οι σύγχρονοι κανόνες γεννήθηκαν στην εποχή της δυτικής κυριαρχίας. Καθώς η εποχή αυτή σβήνει, οι κανόνες καταρρέουν. Το Ορμούζ είναι η επώδυνη γέννα μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Μιας τάξης όπου η ισχύς, όχι οι συνθήκες, ορίζει το δίκαιο.

Ο ΝΟΜΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Στο σύγχρονο γεωπολιτικό περιβάλλον, η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες υφίσταται πιέσεις. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), βρίσκεται στο στόχαστρο μιας νέας κατηγορίας δρώντων: των μεσαίων αναθεωρητικών δυνάμεων. Χώρες όπως η Τουρκία και το Ιράν δεν περιορίζονται πλέον σε ρητορικές αμφισβητήσεις, αλλά εντείνουν τη χρήση του «Lawfare» (Νομικού Πολέμου), εντάσσοντας τις μονομερείς διεκδικήσεις τους στην εσωτερική τους έννομη τάξη.

Η πρόσφατη νομοθετική κινητικότητα στην Άγκυρα και την Τεχεράνη (Μάιος 2026) αποκαλύπτει μια ομοιότητα στρατηγικής λογικής. Και οι δύο χώρες επιχειρούν να επιβάλουν νέες ισορροπίες χρησιμοποιώντας τα εθνικά τους κοινοβούλια.

Το Ιράν, μέσω της Majilis, προωθεί ένα σχέδιο για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ που προβλέπει την επιβολή τελών διέλευσης και τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, παραβιάζοντας το καθεστώς της «απελευθέρωσης διέλευσης». Αυτή η κίνηση του Ιράν είναι μια απάντηση στην επίθεση που δέχτηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και η εφαρμογή ή όχι, εξαρτάται από τις αιτήσεις στον πόλεμο.

Παράλληλα, η Τουρκία προχωρά στην ενσωμάτωση των ορίων της υφαλοκρηπίδας της και της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εσωτερικό της δίκαιο, αγνοώντας τα δικαιώματα των νησιών που προβλέπει η UNCLOS.

Και οι δύο χώρες δεν έχουν επικυρώσει την UNCLOS, γεγονός που τους επιτρέπει να υποστηρίζουν ότι δεν δεσμεύονται από αυτήν, ενώ ταυτόχρονα επικαλούνται «γενικές αρχές ευθυδικίας» μόνο όταν εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους. Επιδιώκουν να μετατρέψουν διεθνείς στενές ή θαλάσσιες περιοχές σε εσωτερικές δικαιοδοσίες, ελέγχει τις γεωπολιτικές ισορροπίες, τη ροή ενέργειας και το εμπόριο.

Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι μεμονωμένη, αλλά μέρος μιας ευρύτερης παγκόσμιας τάσης όπου μεσαίες και μεγάλες δυνάμεις αμφισβητούν την κυριαρχία του «δυτικού» διεθνούς δικαίου.

Η Κίνα, αν και δεν είναι μεσαία δύναμη, αποτελεί έναν από τους εμπνευστές αυτής της στρατηγικής-γιατί η Τουρκία έχει ξεκινήσει τον πόλεμο στη Γκρίζα ζώνη στη Κύπρο και στο Αιγαίο, πριν από 50 χρόνια. Μέσω του «Νόμου για την Ακτοφυλακή», η Κίνα νομιμοποιεί εσωτερικά τη χρήση βίας σε ύδατα που η UNCLOS αναγνωρίζει ως ΑΟΖ άλλων κρατών, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που οι μεσαίες επιλεκτικές αναθεωρητικές δυνάμεις μελετούν στενά.

Η Ινδονησία ως αρχιπελαγικό κράτος, οι εσωτερικές ρυθμίσεις για να περιορίσουν τα ξένα πολεμικά πλοία, προσπαθώντας να επιβάλουν αυστηρότερους κανόνες από αυτούς που προβλέπει η διεθνής σύμβαση.

Η Ινδία διατηρεί μια στάση «επιλεκτικής συμμόρφωσης», θεσπίζοντας εσωτερικές διατάξεις που απαιτούν προηγούμενη άδεια για στρατιωτικές ασκήσεις στην ΑΟΖ της, μια θέση που δεν αναγνωρίζεται από την UNCLOS, η οποία επιτρέπει τη στρατιωτική χρήση της ΑΟΖ από τρίτα κράτη.

Σε ότι αφορά την Αίγυπτο, η πρόσφατη μονομερής οριοθέτηση των δυτικών θαλασσίων συνόρων της (με προεδρικό διάταγμα) αποτελεί παράδειγμα χρήσης του εσωτερικού δικαίου για την κατοχύρωση δικαιωμάτων σε περιοχές που συνορεύουν με τη Λιβύη, προλαμβάνοντας διεκδικήσεις άλλων δρόμων. στην περιοχή

Οι μεσαίες δυνάμεις επιδιώκουν τη «στρατηγική αυτονομία». Θεωρούν ότι το διεθνές δίκαιο είναι ένα εργαλείο των παλαιών μεγάλων δυνάμεων για να περιορίσουν την άνοδο των νέων περιφερειακών ηγεμόνων. Έτσι, το Lawfare στην Γκρίζα Ζώνη γίνεται το μέσο για να επανασχεδιαστεί ο χάρτης χωρίς τη χρήση πυραύλων, αλλά με τη χρήση άρθρων και παραγράφων.

Ενώ η Τουρκία ακολουθεί την παγκόσμια τάση, η δική της προσπάθεια έχει μοναδικά χαρακτηριστικά που την καθιστούν ιδιαίτερα επικίνδυνη για την περιφερειακή σταθερότητα.

Πρώτα, η τουρκική κίνηση είναι μια άμεση απάντηση στην ενίσχυση των σχέσεων του άξονα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ. Η Άγκυρα αισθάνεται ότι η συνεργασία αυτή, υποστηρίζεται από την UNCLOS, την «κλειδώνει» στις ακτές της. Η νομοθέτηση της υφαλοκρηπίδας της είναι μια προσπάθεια να ακυρώσει στην πράξη του East Med Gas Forum και τις οριοθετήσεις των γειτόνων της, παρουσιάζοντας τις δικές της διεκδικήσεις ως «νόμο του κράτους» που οι ένοπλες δυνάμεις της είναι υποχρεωμένες να υπερασπιστούν.

Δεύτερον, η Τουρκία εφαρμόζει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» όχι μόνο ως διεκδίκηση, αλλά ως ταυτότητα. Η ενσωμάτωση αυτών των ορίων στην εσωτερική έννομη τάξη καθιστά την υποχώρηση πολιτικά αδύνατη για τη μελλοντική τουρκική κυβέρνηση, καθώς θα σήμαινε παράβαση του ίδιου του νόμου του κράτους.

Τρίτον, η Τουρκία το δόγμα του “Persistent Objector” (μόνιμος αντιρρησίας) με συνέπεια. Αρνούμενη σταθερά την UNCLOS και θεσπίζοντας δικούς της νόμους, επιχειρεί να εξαιρεθεί από τη δημιουργία νέου εθιμικού δικαίου, ελπίζοντας ότι σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση, η δική της εσωτερική νομοθεσία που έχει το ίδιο ειδικό βάρος με τις διεθνείς συνθήκες.

Ο «Νομικός Πόλεμος» στην Γκρίζα Ζώνη αποτελεί την πιο εξελιγμένη μορφή του σύγχρονου αναθεωρητισμού και λειτουργεί με τους εξής τρόπους:

Νομιμοποίηση της Επεκτατικότητας: Η αναθεωρητική δύναμη «ντύνει» τις διεκδικήσεις της με νομικούς όρους. Η Τουρκία, για παράδειγμα, δεν λέει απλώς «θέλω το Αιγαίο», αλλά θεσπίζει νόμους για την υφαλοκρηπίδα, δημιουργώντας μια επίφαση νομιμότητας.

Πρόκληση Σύγχυσης και Παράλυσης: Χρησιμοποιώντας εσκεμμένα ασαφείς ή αντικρουόμενες νομικές ερμηνείες (π.χ. αμφισβήτηση της στρατιωτικοποίησης των εθνικών δυνάμεων σε συνάρτηση με την κυριαρχία), ο επιτηδευμένος αναγκάζει τον αμυνόμενο σε μια διαφορετική νομική και διπλή άμυνα, σπαταλώντας πόρους και πολιτικό κεφάλαιο.

Δημιουργία Τετελεσμένων (Fait Accompli): Μέσω εσωτερικών κανονισμών ή χαρτών που κατατίθενται σε διεθνείς οργανισμούς, η αναθεωρητική δύναμη προσπαθεί να μετατρέψει μια αυθαιρεσία σε «κανονικότητα». Αν η διεθνής κοινότητα δεν αντιδράσει άμεσα, το νέο αυτό «δίκαιο» αρχίζει να παγιώνεται.

Ο Νομικός Πόλεμος χρησιμοποιείται για να παρεμποδίσει νόμιμες ενέργειες (π.χ. έρευνες για υδρογονάνθρακες) παρουσιάζονται οι ως «παράνομες» βάσει της νέας εσωτερικής νομοθεσίας της αναθεωρητικής δύναμης.

Στην ουσία, ο Νομικός πόλεμος είναι το εργαλείο που μετατρέπει τη γεωπολιτική πίεση σε έννομη τάξη, καθιστώντας την αντιμετώπιση του εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η απάντηση απαιτεί έναν συνδυασμό νομικής επιστήμης, διπλωματίας και στρατιωτικής αποτροπής.

Η Τουρκία και οι άλλες μεσαίες δυνάμεις δεν επιδιώκουν απλώς να κερδίσουν μια διαφορά, αλλά επιδιώκουν να αλλάξουν το παράδειγμα της διεθνούς νομιμότητας.

Αν ο επιλεκτικός αναθεωρητισμός κάποιων μεσαίων δυνάμεων και όχι μόνο επικρατεί, η θάλασσα που θα πάψει να είναι ένας χώρος συνεργασίας και θα μετατραπεί σε έναν μωσαϊκό συγκρουόμενους εθνικούς νόμους, όπου ο ισχυρότερος που ορίζει το δικό του «δίκαιο».

Πηγή:geoeurope.org