Με το 2026 να μετρά λίγες ημέρες, οι αγορές φαίνεται ότι διατηρούν ένα μοτίβο, το οποίο χαρακτήρισε και τους τελευταίους μήνες του περασμένου έτους: αντιδρούν λιγότερο στις διακοπές εφοδιασμού και περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις επιλέγουν να ενεργήσουν. Η απομάκρυνση του προέδρου της Βενεζουέλας, η αστάθεια κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας και η αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από το Ιράν έχουν αλλάξει τις υποθέσεις σχετικά με την αυτοσυγκράτηση, την κλιμάκωση και τον έλεγχο.
Και ήδη τέσσερις συγκεκριμένες περιοχές στον πλανήτη επηρεάζουν ήδη τον ενεργειακό κίνδυνο.
Βενεζουέλα
Η Βενεζουέλα ασφαλώς είναι το προφανές: η βασική είδηση, είναι ότι ο Νικολάς Μαδούρο συνελήφθη κατά τη διάρκεια μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης, απομακρύνθηκε από τη χώρα και τέθηκε υπό κράτηση από τις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να «διαχειρίζονται» τις υποθέσεις στο Καράκας και δεν απέκλεισε την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων για να το πράξουν. Η Αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ διορίστηκε υπηρεσιακή πρόεδρος, μια κίνηση που εγκρίθηκε δημόσια από τον Υπουργό Άμυνας Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπεζ, ο οποίος στη συνέχεια διέταξε πανεθνική στρατιωτική κινητοποίηση. Οι ένοπλες δυνάμεις παραμένουν ανεπηρέαστες και υπό την υπάρχουσα διοίκηση. Η κρατική ενεργειακή εταιρεία PDVSA συνεχίζει να λειτουργεί σε μειωμένα επίπεδα , αλλά οι εξαγωγές και τα κανάλια πληρωμών περιορίζονται από την επιβολή των ΗΠΑ.
Και σύμφωνα με ανάλυση του oilprice.com, δεν πρόκειται για κλασική αλλαγή καθεστώτος. Μοιάζει περισσότερο με μια αναγκαστική μετάβαση. Ο Μαδούρο έχει φύγει, αλλά το σύστημα που διηύθυνε παραμένει σε ισχύ. Η στρατιωτική διοίκηση, οι υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας και οι ανώτεροι πολιτικοί διοικητές παραμένουν άθικτοι, και η ευθυγράμμιση του Λόπεζ με την υπηρεσιακή ηγεσία υπογραμμίζει αυτή τη συνοχή. Οι άνθρωποι που διαχειρίζονται τώρα τις καθημερινές υποθέσεις δεν είναι απλώς επιστάτες. Διαχειρίζονται λύσεις παράκαμψης κυρώσεων, πετρελαϊκή εφοδιαστική και διαχείριση κρίσεων εδώ και χρόνια.
Όπως επισημαίνει το Eurasia Group, στην έκθεσή του «Κορυφαίοι Κίνδυνοι 2026» οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται «η κύρια πηγή παγκόσμιου κινδύνου», σημειώνοντας πόσο γρήγορα οι πολιτικές αποφάσεις μπορούν πλέον να μεταφραστούν σε ισχύ. Η Βενεζουέλα είναι μια από τις πρώτες περιπτώσεις όπου οι αγορές βλέπουν αυτή τη δυναμική να εκδηλώνεται άμεσα.
Για τις αγορές πετρελαίου, η αναστάτωση είναι ήδη λειτουργική. Η PDVSA έχει αρχίσει να ζητά από ορισμένες κοινοπραξίες να μειώσουν την παραγωγή, επειδή το αργό πετρέλαιο ανακάμπτει και οι εξαγωγές είναι πιο δύσκολο να μετακινηθούν. Τα όρια αποθήκευσης, ο νομικός κίνδυνος και ο βραδύτερος εκτελωνισμός φορτίων επιβάλλουν διακοπές λειτουργίας. Δεν υπάρχει βραχυπρόθεσμη πορεία για υψηλότερη προσφορά από τη Βενεζουέλα υπό αυτές τις συνθήκες και η πιθανότητα αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος προσθέτει αβεβαιότητα γύρω από λιμάνια, τερματικούς σταθμούς και πετρελαιοπηγές. Η Βενεζουέλα δεν είναι σε θέση να προσθέσει βαρέλια. Είναι σε θέση να προσθέσει αστάθεια.
Η Βενεζουέλα και το «δεδικασμένο» για το Ιράν
Οι επιπτώσεις της Βενεζουέλας εκτείνονται πολύ πέρα από τη Λατινική Αμερική. Εκτός Βενεζουέλας, η σύλληψη του Μαδούρο έχει εστιάσει την προσοχή στο πόσο μακριά είναι πλέον διατεθειμένη να φτάσει η Ουάσινγκτον όταν αποφασίσει ότι ένα πρόβλημα πρέπει να διευθετηθεί. Το Eurasia Group περιγράφει το 2026 ως «έτος-σημείο καμπής» και η Βενεζουέλα ερμηνεύεται πλέον όχι ως εξαίρεση.
Από την οπτική γωνία του Ιράν, το μήνυμα είναι αρκετά σαφές και έχει υπάρξει μια πολύ ορατή μείωση της απόστασης μεταξύ πίεσης και δράσης. Η έκθεση «Top Risks 2026» του Eurasia υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Τραμπ «δεν θέλει να είναι ο παγκόσμιος αστυνομικός, αλλά σκοπεύει να ασκήσει άμεσο έλεγχο στην αυλή της Αμερικής».
Η Τεχεράνη βλέπει τη Βενεζουέλα ως απόδειξη ότι αυτή η λογική μπορεί να περάσει γρήγορα από τη ρητορική στη δράση. Ιρανοί αξιωματούχοι και τα προσκείμενα σε αυτήν μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη παρουσιάσει την επιχείρηση Μαδούρο ως απόδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις δεν εγγυώνται την ασφάλεια και ότι οι διαβεβαιώσεις των ΗΠΑ μπορούν να ανατραπούν.
Ο ρόλος του Ιράν στις αγορές πετρελαίου είναι πιθανό να γίνει πιο ασταθής, ακόμη και χωρίς άμεση αντιπαράθεση. Η Βενεζουέλα δεν πιέζει την Τεχεράνη να αναλάβει δράση, αλλά καθιστά πιο δύσκολο να δικαιολογηθεί η αυτοσυγκράτηση και ευκολότερο να εγκαταλειφθεί εάν αυξηθεί η πίεση. Αυτό διευρύνει το φάσμα των αποτελεσμάτων που πρέπει να αποτιμήσουν οι αγορές. Μικρά περιστατικά, πιο έντονη ρητορική ή μικρές διαταραχές γύρω από τις ναυτιλιακές οδούς αρχίζουν να έχουν μεγαλύτερη σημασία, επειδή το περιθώριο σφάλματος είναι μικρότερο. Οι τιμές, οι ναύλοι μεταφοράς και η ασφάλιση τείνουν να αντιδρούν σε αυτή την αβεβαιότητα νωρίς, πριν οτιδήποτε κλείσει ή μπλοκαριστεί.
Υεμένη και Ερυθρά Θάλασσα
Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Υεμένη έχουν αυξήσει τον κίνδυνο για την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να προκαλέσουν νέα επίθεση στη θάλασσα. Οι αεροπορικές επιδρομές της Σαουδικής Αραβίας στο νότο στόχευσαν θέσεις που συνδέονται με το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), μια δύναμη που υποστηρίζεται από τα ΗΑΕ και ελέγχει μεγάλα τμήματα της νότιας ακτογραμμής. Οι επιθέσεις συνέπεσαν με κινήσεις των κυβερνητικών δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία για να αντιμετωπίσουν τα πρόσφατα κέρδη του STC. Οι μάχες επεκτάθηκαν σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων διαταραχών γύρω από το αεροδρόμιο του Άντεν, και μετατόπισαν τις ευθύνες ασφαλείας στο έδαφος χωρίς να διευκρινιστεί ποιος είναι υπεύθυνος για την αυτοσυγκράτηση κατά μήκος της ακτής. Το Αμπού Ντάμπι παρέμεινε εκτός των επιδρομών, ενώ οι τοπικοί σύμμαχοί του κράτησαν τις θέσεις τους.
Οι Χούθι έχουν παραμείνει ήσυχοι στη θάλασσα και έχουν μετριάσει τη ρητορική τους που σχετίζεται με τη Γάζα από τον Ιούλιο, αλλά οι δυνάμεις τους παραμένουν στις θέσεις τους και τίποτα δεν έχει διαλυθεί που θα περιόριζε την ικανότητά τους να δράσουν. Δεν έχει προκύψει κανένας νέος μηχανισμός για τη διαχείριση της κλιμάκωσης ή την επιβολή πειθαρχίας κατά μήκος της ακτογραμμής. Η ασφάλεια εξαρτάται από την αυτοσυγκράτηση κατ' επιλογήν, όχι από την επιβολή.
Για τη ναυτιλία, αυτό αρκεί για να αλλάξει τα δεδομένα.
Το ζήτημα δεν είναι αν υπήρξε επίθεση χθες, αλλά ποιος ελέγχει τα λιμάνια, ποιος παρακολουθεί τις παράκτιες προσεγγίσεις και ποιος θα περιορίσει ένα περιστατικό εάν συμβεί. Όπως σημειώνει ο Όμιλος Eurasia γενικότερα, ο κατακερματισμός και όχι το σοκ είναι ολοένα και περισσότερο η κυρίαρχη πηγή γεωπολιτικού κινδύνου. Οι ασφαλιστές αποτιμούν αυτήν την αβεβαιότητα. Οι φορείς εκμετάλλευσης την παρακάμπτουν όπου μπορούν.
Η Σομαλία και το Κέρας της Αφρικής
Ο κίνδυνος για την Ερυθρά Θάλασσα δεν σταματά στις ακτές της Υεμένης. Εκτείνεται κατά μήκος των υδάτων μέχρι τη Σομαλία και το ευρύτερο Κέρας της Αφρικής, όπου ο έλεγχος των λιμένων, των ακτών και των σημείων θαλάσσιας πρόσβασης αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Σομαλίας παραμένει αδύναμη. Οι περιφερειακές αρχές λειτουργούν με ευρεία αυτονομία. Οι εξωτερικοί παράγοντες επεκτείνουν την παρουσία τους. Η Τουρκία έχει εμβαθύνει το στρατιωτικό και οικονομικό της αποτύπωμα. Τα ΗΑΕ διατηρούν σχέσεις λιμένων και ασφάλειας. Η Αιθιοπία πιέζει για θαλάσσια πρόσβαση μέσω της Σομαλιλάνδης, αυξάνοντας τις εντάσεις με το Μογκαντίσου.
Η Τουρκία έχει πλέον προσθέσει μια ενεργειακή διάσταση σε αυτό το αποτύπωμα. Η Άγκυρα έχει ξεκινήσει υπεράκτιες γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε σομαλικά ύδατα μέσω κρατικών οντοτήτων που λειτουργούν βάσει συμφωνιών που συνδυάζουν εξερεύνηση, συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και θαλάσσια προστασία. Αυτή είναι η πρώτη υπερπόντια επιχείρηση βαθέων υδάτων της Τουρκίας. Ακόμη και πριν από οποιαδήποτε ανακάλυψη, η κίνηση αυτή συνδέει πιθανά ανάντη περιουσιακά στοιχεία με δεσμεύσεις ασφαλείας σε ένα πολιτικά κατακερματισμένο περιβάλλον και σηματοδοτεί ένα μακροπρόθεσμο τουρκικό ενδιαφέρον κατά μήκος της αφρικανικής πλευράς του συστήματος Ερυθράς Θάλασσας-Κόλπου του Άντεν.
Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ακτές όπου η εξουσία είναι περιορισμένη. Στην αφρικανική πλευρά, ο έλεγχος μοιράζεται μεταξύ ομοσπονδιακών θεσμών, περιφερειακών διοικήσεων και τοπικών μεσαζόντων εξουσίας. Η αλ-Σαμπάμπ διατηρεί την ικανότητα να επιτίθεται επιλεκτικά, ακόμη και αν δεν στοχεύει προς το παρόν τη ναυτιλία. Οι ξένες βάσεις, οι παραχωρήσεις λιμένων και οι ρυθμίσεις ασφαλείας αλληλεπικαλύπτονται χωρίς ένα ενιαίο πλαίσιο συντονισμού ή επιβολής.
Για τις αγορές ενέργειας, αυτό διευρύνει τη ζώνη αβεβαιότητας γύρω από τον διάδρομο της Ερυθράς Θάλασσας. Δεν πρόκειται για ένα πρόβλημα μίας μόνο σύγκρουσης, αλλά για ένα σύστημα που συνορεύει με κατακερματισμένα κράτη και ανταγωνιστικά εξωτερικά συμφέροντα. Οι φορείς εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων, οι ασφαλιστές και το ναυτικό το αντιμετωπίζουν με αυτόν τον τρόπο, προσαρμόζοντας τις διαδρομές, την κάλυψη και το κόστος με βάση την αξιοπιστία του διαδρόμου στο σύνολό του. Το αποτέλεσμα είναι ένα υψηλότερο βασικό κόστος και χαμηλότερη προβλεψιμότητα για τη μεταφορά πετρελαίου, προϊόντων και LNG μέσω μιας από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες αρτηρίες στον κόσμο.
Πηγή:energypress.gr
.gif)
0 Σχόλια