Το τελευταίο υπόμνημα Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας του προέδρου αντιμετωπίζει την ελευθερία εξαναγκασμού σε άλλους ως την ουσία της κυριαρχίας των ΗΠΑ. Είναι ένα δυσοίωνο έγγραφο που -αν επιτραπεί να παραμείνει- θα επιστρέψει για να στοιχειώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) του 2025, που δημοσίευσε πρόσφατα ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζεται ως ένα σχέδιο για την ανανεωμένη αμερικανική ισχύ. Είναι επικίνδυνα λανθασμένη με τέσσερις τρόπους.
Πρώτον, η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSS) βασίζεται στη μεγαλοπρέπεια: στην πεποίθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απολαμβάνουν απαράμιλλη υπεροχή σε κάθε βασική διάσταση της εξουσίας. Δεύτερον, βασίζεται σε μια έντονα μακιαβελική άποψη για τον κόσμο, αντιμετωπίζοντας τα άλλα έθνη ως όργανα που χειραγωγούνται για αμερικανικό πλεονέκτημα. Τρίτον, βασίζεται σε έναν αφελή εθνικισμό που απορρίπτει το διεθνές δίκαιο και τους θεσμούς ως εμπóδια στην κυριαρχία των ΗΠΑ και όχι ως πλαίσια που ενισχύουν την ασφάλεια των ΗΠΑ και την παγκόσμια ασφάλεια μαζί.
Τέταρτον, σηματοδοτεί μια τραμπούκικη χρήση της CIA και του στρατού από τον Τραμπ. Μέσα σε λίγες ημέρες από τη δημοσίευση της NSS, οι ΗΠΑ κατέσχεσαν με αυθάδεια ένα δεξαμενόπλοιο που μετέφερε πετρέλαιο της Βενεζουέλας στην ανοιχτή θάλασσα - με το αβάσιμο επιχείρημα ότι το πλοίο είχε παραβιάσει προηγουμένως τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Η κατάσχεση δεν ήταν αμυντικό μέτρο για την αποτροπή μιας επικείμενης απειλής. Ούτε είναι έστω και στο ελάχιστο νόμιμη η κατάσχεση πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα λόγω μονομερών κυρώσεων των ΗΠΑ. Μόνο το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει τέτοια εξουσία. Αντίθετα, η κατάσχεση είναι μια παράνομη πράξη που αποσκοπεί στην επιβολή αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα. Αυτό έρχεται μετά τη δήλωση του Τραμπ ότι έδωσε εντολή στη CIA να πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις εντός της Βενεζουέλας για την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος.
Η αμερικανική ασφάλεια δεν θα ενισχυθεί ενεργώντας σαν νταής. Θα αποδυναμωθεί – δομικά, ηθικά και στρατηγικά. Μια μεγάλη δύναμη που τρομάζει τους συμμάχους της, εξαναγκάζει τους γείτονές της και αγνοεί τους διεθνείς κανόνες, τελικά απομονώνεται.
Η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSS), με άλλα λόγια, δεν είναι απλώς μια άσκηση αλαζονείας στα χαρτιά. Μεταφράζεται γρήγορα σε αυθάδη πρακτική.
Μια λάμψη ρεαλισμού, έπειτα μια βουτιά στην αλαζονεία
Για να είμαστε δίκαιοι, η NSS περιέχει στιγμές ρεαλισμού που είχε καθυστερήσει πολύ. Παραδέχεται έμμεσα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν και δεν πρέπει να επιχειρήσουν να κυριαρχήσουν σε ολόκληρο τον κόσμο και αναγνωρίζει ορθά ότι ορισμένοι σύμμαχοι έχουν σύρει την Ουάσινγκτον σε δαπανηρούς πολέμους επιλογής που δεν ήταν προς το πραγματικό συμφέρον της Αμερικής. Επίσης, κάνει ένα βήμα πίσω -τουλάχιστον ρητορικά- από μια ολοκληρωτική σταυροφορία των μεγάλων δυνάμεων. Η στρατηγική απορρίπτει τη φαντασίωση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν ή πρέπει να επιβάλουν μια παγκόσμια πολιτική τάξη.
Αλλά η μετριοφροσύνη είναι βραχύβια. Η NSS επαναβεβαιώνει γρήγορα ότι η Αμερική κατέχει τη «μεγαλύτερη και πιο καινοτόμο οικονομία στον κόσμο», «το κορυφαίο χρηματοπιστωτικό σύστημα στον κόσμο» και «τον πιο προηγμένο και πιο κερδοφόρο τεχνολογικό τομέα στον κόσμο», όλα υποστηριζόμενα από «τον πιο ισχυρό και ικανό στρατό στον κόσμο». Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν χρησιμεύουν απλώς ως πατριωτικές επιβεβαιώσεις, αλλά ως δικαιολογία για τη χρήση της αμερικανικής κυριαρχίας για την επιβολή όρων σε άλλους. Οι μικρότερες χώρες, όπως φαίνεται, θα επωμιστούν το κύριο βάρος αυτής της αλαζονείας, καθώς οι ΗΠΑ δεν μπορούν να νικήσουν τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, κυρίως επειδή είναι πυρηνικά όπλα.
Γυμνός Μακιαβελισμός στο Δόγμα
Η μεγαλοπρέπεια της NSS είναι συνυφασμένη με έναν απροκάλυπτο μακιαβελισμό. Το ερώτημα που θέτει δεν είναι πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες μπορούν να συνεργαστούν για αμοιβαίο όφελος, αλλά πώς η αμερικανική μόχλευση - στις αγορές, τα χρηματοοικονομικά, την τεχνολογία και την ασφάλεια - μπορεί να εφαρμοστεί για να αποσπάσει τις μέγιστες παραχωρήσεις από άλλες χώρες.
Αυτό είναι πιο έντονο στη συζήτηση της NSS για το τμήμα του Δυτικού Ημισφαιρίου, το οποίο δηλώνει ένα «συνεπακόλουθο Τραμπ» του Δόγματος Μονρόε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, δηλώνει η NSS, θα διασφαλίσουν ότι η Λατινική Αμερική «θα παραμείνει απαλλαγμένη από εχθρική ξένη εισβολή ή ιδιοκτησία βασικών περιουσιακών στοιχείων» και οι συμμαχίες και η βοήθεια θα εξαρτηθούν από την «εξάλειψη της αντίπαλης εξωτερικής επιρροής». Αυτή η «επιρροή» αναφέρεται σαφώς στις κινεζικές επενδύσεις, υποδομές και δανεισμό.
Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (NSS) είναι σαφής: Οι συμφωνίες των ΗΠΑ με χώρες «που εξαρτώνται περισσότερο από εμάς και επομένως επί των οποίων έχουμε τη μεγαλύτερη επιρροή» πρέπει να οδηγούν σε συμβάσεις αποκλειστικής πηγής για τις αμερικανικές εταιρείες . Η πολιτική των ΗΠΑ θα πρέπει να «καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εκδιώξει ξένες εταιρείες» που κατασκευάζουν υποδομές στην περιοχή και οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναδιαμορφώσουν πολυμερείς αναπτυξιακούς θεσμούς, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, έτσι ώστε να «εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα».
Οι κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής, πολλές από τις οποίες έχουν εκτεταμένες εμπορικές συναλλαγές τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και με την Κίνα, ουσιαστικά λαμβάνουν την εξής οδηγία: πρέπει να έχετε να κάνετε με εμάς, όχι με την Κίνα - αλλιώς θα αντιμετωπίσετε τις συνέπειες.
Μια τέτοια στρατηγική είναι στρατηγικά αφελής. Η Κίνα είναι ο κύριος εμπορικός εταίρος για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων πολλών χωρών στο δυτικό ημισφαίριο. Οι ΗΠΑ δεν θα μπορέσουν να αναγκάσουν τα έθνη της Λατινικής Αμερικής να απελάσουν κινεζικές εταιρείες, αλλά θα βλάψουν σοβαρά την αμερικανική διπλωματία σε αυτή την προσπάθεια.
Τόσο θρασύς ληστεία, ακόμη και στενοί σύμμαχοι ανησυχούν
Το NSS διακηρύσσει ένα δόγμα «κυριαρχίας και σεβασμού», ωστόσο η συμπεριφορά του έχει ήδη υποβιβάσει αυτήν την αρχή σε κυριαρχία για τις ΗΠΑ, ευαλωτότητα για τις υπόλοιπες. Αυτό που κάνει το αναδυόμενο δόγμα ακόμη πιο εξαιρετικό είναι ότι πλέον τρομάζει όχι μόνο τα μικρά κράτη της Λατινικής Αμερικής, αλλά ακόμη και τους στενότερους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη.
Σε μια αξιοσημείωτη εξέλιξη, η Δανία -ένας από τους πιο πιστούς εταίρους της Αμερικής στο ΝΑΤΟ- δήλωσε ανοιχτά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν πιθανή απειλή για την εθνική ασφάλεια της Δανίας. Οι Δανοί αμυντικοί σχεδιαστές έχουν δηλώσει δημόσια ότι η Ουάσινγκτον υπό τον Τραμπ δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι σέβεται την κυριαρχία του Βασιλείου της Δανίας επί της Γροιλανδίας και ότι μια καταναγκαστική προσπάθεια των ΗΠΑ να καταλάβουν το νησί είναι ένα ενδεχόμενο για το οποίο η Δανία πρέπει τώρα να σχεδιάσει.
Αυτό είναι εκπληκτικό σε πολλά επίπεδα. Η Γροιλανδία φιλοξενεί ήδη την αμερικανική αεροπορική βάση Thule και είναι σταθερά ενταγμένη στο δυτικό σύστημα ασφαλείας. Η Δανία δεν είναι αντιαμερικανική, ούτε επιδιώκει να προκαλέσει την Ουάσιγκτον. Απλώς αντιδρά ορθολογικά σε έναν κόσμο στον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αρχίσει να συμπεριφέρονται απρόβλεπτα - ακόμη και απέναντι στους υποτιθέμενους φίλους τους.
Το γεγονός ότι η Κοπεγχάγη αισθάνεται την ανάγκη να εξετάσει αμυντικά μέτρα κατά της Ουάσιγκτον λέει πολλά. Υποδηλώνει ότι η νομιμότητα της αρχιτεκτονικής ασφαλείας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ διαβρώνεται εκ των έσω. Αν ακόμη και η Δανία πιστεύει ότι πρέπει να προστατευτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πρόβλημα δεν είναι πλέον η ευπάθεια της Λατινικής Αμερικής. Πρόκειται για μια συστημική κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ των εθνών που κάποτε έβλεπαν τις ΗΠΑ ως εγγυητή της σταθερότητας, αλλά τώρα τις θεωρούν ως πιθανό ή πιθανό επιτιθέμενο.
Εν ολίγοις, η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSS) φαίνεται να διοχετεύει την ενέργεια που προηγουμένως αφιερωνόταν στην αντιπαράθεση των μεγάλων δυνάμεων στον εκφοβισμό μικρότερων κρατών. Αν η Αμερική φαίνεται να είναι λίγο λιγότερο διατεθειμένη να εξαπολύσει πολέμους τρισεκατομμυρίων δολαρίων στο εξωτερικό, είναι περισσότερο διατεθειμένη να μετατρέψει σε όπλα τις κυρώσεις, τον οικονομικό εξαναγκασμό, τις κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και την κλοπή στην ανοιχτή θάλασσα.
Ο Πυλώνας που Λείπει: Νόμος, Αμοιβαιότητα και Αξιοπρέπεια
Ίσως το βαθύτερο ελάττωμα της NSS είναι αυτό που παραλείπει: μια δέσμευση στο διεθνές δίκαιο, την αμοιβαιότητα και την στοιχειώδη ευπρέπεια ως θεμέλια της αμερικανικής ασφάλειας.
Η Εθνική Υπηρεσία Διακυβέρνησης (NSS) θεωρεί τις δομές παγκόσμιας διακυβέρνησης ως εμπόδια στη δράση των ΗΠΑ. Απορρίπτει τη συνεργασία για το κλίμα ως «ιδεολογία» και μάλιστα ως «φάρσα» σύμφωνα με την πρόσφατη ομιλία του Τραμπ στον ΟΗΕ. Υποβαθμίζει τον Χάρτη του ΟΗΕ και οραματίζεται τους διεθνείς θεσμούς κυρίως ως μέσα που πρέπει να προσαρμοστούν στις αμερικανικές προτιμήσεις. Ωστόσο, ακριβώς τα νομικά πλαίσια, οι συνθήκες και οι προβλέψιμοι κανόνες έχουν ιστορικά προστατεύσει τα αμερικανικά συμφέροντα.
Οι ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών το κατάλαβαν αυτό ξεκάθαρα. Μετά τον Αμερικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας, δεκατρία νέα κυρίαρχα κράτη σύντομα υιοθέτησαν ένα σύνταγμα για να συγκεντρώσουν βασικές εξουσίες - σε θέματα φορολογίας, άμυνας και διπλωματίας - όχι για να αποδυναμώσουν την κυριαρχία των κρατών, αλλά για να την διασφαλίσουν δημιουργώντας την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο έκανε το ίδιο μέσω του ΟΗΕ, των θεσμών του Μπρέτον Γουντς, του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και των συμφωνιών ελέγχου των όπλων.
Η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας του Τραμπ αντιστρέφει τώρα αυτή τη λογική. Αντιμετωπίζει την ελευθερία εξαναγκασμού των άλλων ως την ουσία της κυριαρχίας. Από αυτή την οπτική γωνία, η κατάσχεση του βενεζουελανικού δεξαμενόπλοιου και οι ανησυχίες της Δανίας αποτελούν εκδηλώσεις της νέας πολιτικής.
Αθήνα, Μήλος και Ουάσινγκτον
Αυτή η αλαζονεία θα επιστρέψει για να στοιχειώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός Θουκυδίδης καταγράφει ότι όταν η αυτοκρατορική Αθήνα αντιμετώπισε το μικρό νησί της Μήλου το 416 π.Χ., οι Αθηναίοι δήλωσαν ότι «οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει». Ωστόσο, η αλαζονεία της Αθήνας ήταν και η καταστροφή της. Δώδεκα χρόνια αργότερα, το 404 π.Χ., η Αθήνα έπεσε στα χέρια της Σπάρτης. Η αθηναϊκή αλαζονεία, η υπερβολική εμβέλεια και η περιφρόνηση για τα μικρότερα κράτη βοήθησαν στην ενδυνάμωση της συμμαχίας που τελικά την κατέστρεψε.
Η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας του 2025 μιλάει με παρόμοιο αλαζονικό τρόπο. Είναι ένα δόγμα εξουσίας έναντι του νόμου, καταναγκασμού έναντι της συναίνεσης και κυριαρχίας έναντι της διπλωματίας. Η αμερικανική ασφάλεια δεν θα ενισχυθεί ενεργώντας σαν νταής. Θα αποδυναμωθεί – δομικά, ηθικά και στρατηγικά. Μια μεγάλη δύναμη που τρομάζει τους συμμάχους της, εξαναγκάζει τους γείτονές της και αγνοεί τους διεθνείς κανόνες, τελικά απομονώνεται.
Η στρατηγική εθνικής ασφάλειας της Αμερικής θα πρέπει να βασίζεται σε εντελώς διαφορετικές προϋποθέσεις: αποδοχή ενός πλουραλιστικού κόσμου· αναγνώριση ότι η κυριαρχία ενισχύεται, όχι μειώνεται, μέσω του διεθνούς δικαίου· αναγνώριση ότι η παγκόσμια συνεργασία για το κλίμα, την υγεία και την τεχνολογία είναι απαραίτητη· και κατανόηση ότι η παγκόσμια επιρροή της Αμερικής εξαρτάται περισσότερο από την πειθώ παρά από τον εξαναγκασμό.
Πηγή:original.antiwar.com
.gif)
0 Σχόλια