Η Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών ( SHISH ) στην Αλβανία αναμένεται να λάβει ευρύτερες εξουσίες – για πρώτη φορά από την ψήφιση του βασικού νόμου της το 1998.
Εκτός από τα παραδοσιακά καθήκοντα στον τομέα της αντικατασκοπείας και της εθνικής ασφάλειας, το ίδρυμα θα έχει επίσης την εντολή να συλλέγει πληροφορίες σχετικά με απειλές για την οικονομική ασφάλεια, κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικές απειλές και κρίσιμες υποδομές.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αλλαγές είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων ασφαλείας, οι οποίες δεν υπήρχαν όταν συντάχθηκε ο ισχύων νόμος.
Η αντιπολίτευση και οι ειδικοί σε θέματα ασφάλειας δεν αντιτίθενται στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του νόμου, αλλά προειδοποιούν ότι η επέκταση των εξουσιών δεν συνοδεύεται από επαρκείς εγγυήσεις για τον δημοκρατικό έλεγχο του θεσμού.
Τι αλλάζει με τον νέο νόμο
Ο νόμος που εγκρίθηκε από το Αλβανικό Κοινοβούλιο στις 2 Ιουλίου διευρύνει σημαντικά το πεδίο δράσης της SHISH.
Εκτός από τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την κατασκοπεία, την τρομοκρατία και την προστασία της συνταγματικής τάξης, το ίδρυμα έχει επίσης ως αποστολή τον εντοπισμό απειλών για την οικονομική ασφάλεια, κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικές απειλές και κρίσιμες υποδομές.
Ταυτόχρονα, επεκτείνονται οι εξουσίες για την παρακολούθηση της δραστηριότητας των ξένων υπηρεσιών πληροφοριών, του εξτρεμισμού και ζητημάτων που σχετίζονται με την εσωτερική και περιφερειακή σταθερότητα.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, αυτές οι αλλαγές αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο έχουν εξελιχθεί οι απειλές για την εθνική ασφάλεια.
Η συνοδευτική έκθεση του νόμου αναφέρει ότι η οικονομική ασφάλεια αποτελεί πλέον μέρος της στρατηγικής ασφάλειας ενός κράτους, ενώ οι κυβερνοεπιθέσεις και οι υβριδικές απειλές αποτελούν από τις σοβαρότερες προκλήσεις για τους δημόσιους θεσμούς, την οικονομία και τις κρίσιμες υποδομές.
Συζήτηση για τον έλεγχο και τη διαφάνεια
Η ανάγκη ενημέρωσης του νόμου δεν αντιτίθεται ούτε καν στην αντιπολίτευση.
Ωστόσο, σύμφωνα με αυτήν, η επέκταση της εντολής της SHISH δεν συνοδεύτηκε από την ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας.
Ο βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος, Κλέβις Μπάλιου, δήλωσε στο Radio Free Europe ότι ο νόμος δίνει στο ίδρυμα περισσότερες εξουσίες και πρόσβαση σε πληροφορίες, χωρίς να καθορίζει με σαφήνεια τα όρια της δραστηριότητάς του και τον τρόπο με τον οποίο θα ελέγχεται η άσκηση αυτών των εξουσιών.
«Δίνοντάς του περισσότερη δύναμη και εξουσία χωρίς να επιδιώκει αυξημένο έλεγχο και χωρίς να προσδιορίζει τα όρια αυτού του θεσμού, νομίζω ότι ανοίγουμε την πόρτα σε μια επικίνδυνη κατάσταση, την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε αύριο», λέει ο Μπάλιου.
Παρόμοια εκτίμηση δίνει και ο ειδικός σε θέματα ασφαλείας Γκερτ Μετάνι.
Λέει ότι η επέκταση της εντολής είναι σύμφωνη με τις πρακτικές των χωρών του ΝΑΤΟ και την εξέλιξη των σύγχρονων απειλών, αλλά σημειώνει ότι ορισμένες διατυπώσεις του νόμου παραμένουν πολύ γενικές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διάταξη που δίνει στην SHISH την εξουσία να συλλέγει πληροφορίες και σχετικά με την «εσωτερική και περιφερειακή σταθερότητα» θα μπορούσε να δημιουργήσει περιθώρια για ευρείες ερμηνείες, εάν δεν συνοδεύεται από σαφείς νομικούς περιορισμούς και αποτελεσματική κοινοβουλευτική και δικαστική εποπτεία.
«Γνωρίζοντας το αλβανικό πολιτικό κλίμα, υπάρχει κίνδυνος οι εν λόγω διατάξεις να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά εις βάρος των ελευθεριών και των δικαιωμάτων των πολιτών», λέει ο Μετανί στο Radio Free Europe.
Αλλά η συζήτηση δεν περιορίζεται στην επέκταση των εξουσιών της SHISH.
Ο νέος νόμος εξαιρεί επίσης την SHISH από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Νόμο περί Δικαιώματος στην Πληροφόρηση.
Αυτό σημαίνει ότι το SHISH δεν θα υπόκειται στους ίδιους κανόνες διαφάνειας με άλλους δημόσιους φορείς, και δεν θα έχει καμία υποχρέωση να απαντά σε αιτήματα για πληροφορίες βάσει αυτού του νόμου.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μια τέτοια εξαίρεση αποτελεί πρακτική και σε άλλες χώρες, επικαλούμενη βρετανικές, γερμανικές και αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Σύμφωνα με αυτήν, ακόμη και πληροφορίες που μπορεί να φαίνονται διοικητικές ή οικονομικές μπορεί να έχουν επιχειρησιακή αξία και, εάν δημοσιοποιηθούν, θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.
Η αντιπολίτευση δεν αμφισβητεί την ανάγκη προστασίας των διαβαθμισμένων πληροφοριών, αλλά υποστηρίζει ότι η πλήρης εξαίρεση από τον Νόμο περί Δικαιώματος στην Πληροφόρηση ενέχει τον κίνδυνο περιορισμού της δημόσιας λογοδοσίας.
Η βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος, Τζορίντα Ταμπάκου, λέει ότι μια πιο ισορροπημένη λύση θα ήταν να αποκλειστούν μόνο οι ευαίσθητες πληροφορίες, διατηρώντας παράλληλα ένα ελάχιστο επίπεδο διαφάνειας για διοικητικά και οικονομικά θέματα.
Πλουτισμός και βάσεις δεδομένων, δύο ακόμη σημεία σύγκρουσης
Μια άλλη αλλαγή που έχει πυροδοτήσει συζήτηση σχετίζεται με τη δήλωση περιουσιακών στοιχείων των υπαλλήλων της SHISH.
Ο νόμος ορίζει ότι δεν υποχρεούνται πλέον να δηλώνουν τα εισοδήματα και τα περιουσιακά τους στοιχεία στην Ύπατη Επιθεώρηση Δήλωσης και Ελέγχου Περιουσιακών Στοιχείων.
Ο έλεγχος θα διενεργείται από ειδική δομή εντός της ίδιας της SHISH.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι αυτή η αλλαγή στοχεύει στην προστασία της ταυτότητας και των δεδομένων των υπαλλήλων των υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς ακόμη και τα επίπεδα μισθών τους θεωρούνται απόρρητες πληροφορίες.
Και εδώ, η αντιπολίτευση αναζητά μια διαφορετική λύση.
Σύμφωνα με την Ταμπάκου, η δήλωση περιουσιακών στοιχείων δεν θα πρέπει να καταργηθεί, αλλά μάλλον να αναπτυχθεί σε ένα απόρρητο καθεστώς, προκειμένου να διατηρηθούν ταυτόχρονα τόσο τα κρατικά μυστικά όσο και ο έλεγχος των περιουσιακών στοιχείων των αξιωματούχων.
Προειδοποιεί ότι η κατάργηση αυτού του μηχανισμού δημιουργεί προηγούμενο που θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλα ιδρύματα.
Ο ειδικός σε θέματα ασφαλείας, Γκερτ Μετάνι, συμμερίζεται την ίδια ανησυχία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μυστική φύση του έργου της SHISH δεν θα πρέπει να σημαίνει έλλειψη ελέγχου.
«Ο εσωτερικός έλεγχος πρέπει να συνοδεύεται από ανεξάρτητη και αποτελεσματική εποπτεία, έχοντας κατά νου ότι, παρά την ανωνυμία και το μυστικό έργο, οι δομές πληροφοριών πληρώνονται με δημόσια κεφάλαια και επομένως η λογοδοσία – σε κανένα σημείο – δεν πρέπει να λείπει», λέει.
Πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων
Ο νέος νόμος παρέχει επίσης στο SHISH το δικαίωμα πρόσβασης σε κρατικές βάσεις δεδομένων, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό ρυθμίζεται μέσω διαιδρυματικών συμφωνιών και περιορίζεται στα νόμιμα καθήκοντα του ιδρύματος.
Η κυβέρνηση λέει ότι αυτό δεν σημαίνει απεριόριστη πρόσβαση.
Σύμφωνα με αυτήν, οι διαθεσμικές συμφωνίες θα καθορίζουν ποια δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν, από ποιον και για ποιο σκοπό, καθώς και τον τρόπο ελέγχου τους.
Αλλά η αντιπολίτευση και οι ειδικοί απαιτούν ισχυρότερες εγγυήσεις.
Υπενθυμίζουν ότι η Αλβανία έχει βιώσει αρκετές περιπτώσεις διαρροών κρατικών βάσεων δεδομένων και κυβερνοεπιθέσεων, όπου έχουν εκτεθεί προσωπικά δεδομένα πολιτών, καθώς και πληροφορίες που σχετίζονται με κρατικούς θεσμούς.
Ο Μετανί θεωρεί την πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων απαραίτητο εργαλείο για τις σύγχρονες υπηρεσίες πληροφοριών, αλλά λέει ότι πρέπει να είναι περιορισμένη, αναλογική και πλήρως ιχνηλάσιμη.
Προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε κακή χρήση προσωπικών δεδομένων θα υπονόμευε περαιτέρω την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, υπενθυμίζοντας προηγούμενες περιπτώσεις δημοσίευσης κρατικών βάσεων δεδομένων.
Σχετίζονται οι αλλαγές με το πολιτικό κλίμα;
Ο ειδικός Γκερτ Μετάνι εκφράζει επίσης αμφιβολίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα έγκρισης των αλλαγών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο των πρόσφατων πολιτικών εξελίξεων στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των διαμαρτυριών που απαιτούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα εδώ και εβδομάδες.
Υποστηρίζει ότι, παρόλο που το νομοσχέδιο συντάχθηκε πριν από την έναρξη των διαμαρτυριών, ορισμένες διατυπώσεις ενδέχεται να δημιουργούν περιθώρια για ευρείες ερμηνείες σε σχέση με την παρακολούθηση της δυσαρέσκειας των πολιτών.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μετάνι αναφέρει επίσης προηγούμενες κυβερνητικές αποφάσεις, όπως περιορισμούς στην πλατφόρμα TikTok ή συζητήσεις για την παρακολούθηση των δημόσιων πληροφοριών, προειδοποιώντας ότι η κύρια πρόκληση παραμένει η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ της αύξησης των δυνατοτήτων του SHISH και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών.
«Οι πρόσφατες αλλαγές στον Νόμο για την Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών αντικατοπτρίζουν ένα περιοριστικό μέτρο στην έκφραση της δυσαρέσκειας των πολιτών μέσω συνταγματικών διαμαρτυριών», λέει ο ειδικός.
Ο νόμος έχει λάβει την έγκριση του Αλβανικού Κοινοβουλίου, αλλά δεν έχει ακόμη ψηφιστεί από τον πρόεδρο του κράτους.
Τίθεται σε ισχύ από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Πηγή: Echedoros.blog
.gif)
0 Σχόλια