Η διαδικασία επιλογής του επόμενου Ύπατου Εκπροσώπου στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη εξελίσσεται πλέον σε πολιτική δοκιμασία για τη σχέση ανάμεσα στη διεθνή εποπτεία και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Κατά την επίσκεψή της στο Σεράγεβο, η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Kaja Kallas, επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις για τον διάδοχο του σημερινού Ύπατου Εκπροσώπου παραμένουν σε εξέλιξη, ενώ η μεταβατική διοίκηση θα συνεχιστεί έως τις 14 Ιουλίου.
Η Kaja Kallas ανέφερε ότι, μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία για τον νέο Ύπατο Εκπρόσωπο, τα καθήκοντά του θα ασκούνται προσωρινά από τον αναπληρωτή του. Όπως σημείωσε, ο απώτερος στόχος παραμένει η σταδιακή κατάργηση της διεθνούς εποπτείας στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, επισημαίνοντας ότι ο θεσμός θα έχει ολοκληρώσει την αποστολή του όταν δεν θα είναι πλέον αναγκαίος.
Ο θεσμός του Ύπατου Εκπροσώπου δημιουργήθηκε μετά τη Συμφωνία του Dayton, με αποστολή την εποπτεία της εφαρμογής της ειρηνευτικής συμφωνίας και τη διασφάλιση της λειτουργίας των μεταπολεμικών θεσμών της χώρας. Οι δηλώσεις της Kaja Kallas πραγματοποιήθηκαν ενώ οι διαβουλεύσεις μεταξύ των μελών του Συμβουλίου Εφαρμογής της Ειρήνης για τον διάδοχο του σημερινού Ύπατου Εκπροσώπου συνεχίζονται, χωρίς να έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής κοινή θέση.
Η διαδικασία διαδοχής δεν αποτελεί απλή διοικητική αλλαγή. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος εξακολουθεί να διαθέτει τις λεγόμενες «εξουσίες της Βόννης», οι οποίες του επιτρέπουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να επιβάλλει νομοθετικές ρυθμίσεις ή να απομακρύνει εκλεγμένους αξιωματούχους όταν κρίνεται ότι απειλείται η εφαρμογή της Συμφωνίας του Dayton. Για τον λόγο αυτό, κάθε συζήτηση γύρω από τον διάδοχο του σημερινού Ύπατου Εκπροσώπου αποκτά ευρύτερη πολιτική και γεωπολιτική σημασία, καθώς αντανακλά διαφορετικές προσεγγίσεις για τον ρόλο της διεθνούς κοινότητας στη μεταπολεμική διακυβέρνηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης.
Σύμφωνα με την Kaja Kallas, η ταχύτερη οδός για τον τερματισμό της διεθνούς εποπτείας είναι η ουσιαστική πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η προσέγγιση αυτή αντανακλά τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μεταφέρει σταδιακά το κέντρο βάρους από τη διεθνή επιτήρηση προς την ενίσχυση της εγχώριας θεσμικής λειτουργίας.
Για τις Βρυξέλλες, η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων δεν αποτελεί μόνο προϋπόθεση για την ενταξιακή διαδικασία, αλλά και ένδειξη ότι οι θεσμοί της χώρας μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς την ανάγκη εκτεταμένων διεθνών παρεμβάσεων. Με αυτόν τον τρόπο, η ευρωπαϊκή πορεία και το μέλλον του θεσμού του Ύπατου Εκπροσώπου συνδέονται ολοένα και περισσότερο ως δύο όψεις της ίδιας διαδικασίας θεσμικής ωρίμανσης.
Παράλληλα, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπογράμμισε ότι η αποστολή EUFOR Althea παραμένει η κύρια αποστολή ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και βασικό στοιχείο της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στα Δυτικά Βαλκάνια. Όπως ανέφερε, η ειρήνη που διατηρείται επί σχεδόν τρεις δεκαετίες δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, ενώ οι πολιτικές εντάσεις του προηγούμενου έτους υπενθύμισαν τη συνεχιζόμενη σημασία της αποστολής ως παράγοντα σταθερότητας. Υπενθύμισε επίσης ότι, μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαθέσει συνολικά 35 εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
Η διατήρηση της EUFOR Althea δείχνει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη εξακολουθεί να συνδυάζει την πολιτική διεύρυνσης με τη διαχείριση της ασφάλειας. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί μετά το τέλος του πολέμου, οι περίπλοκες συνταγματικές ισορροπίες και οι επαναλαμβανόμενες πολιτικές κρίσεις οδηγούν την Ευρωπαϊκή Ένωση στο συμπέρασμα ότι η στρατιωτική παρουσία εξακολουθεί να λειτουργεί ως συμπληρωματικός μηχανισμός αποτροπής και σταθερότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ευρωπαϊκή προοπτική της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Η Kaja Kallas επισήμανε ότι η στήριξη των πολιτών προς την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει υψηλή, υπερβαίνοντας το 70%, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα από τα λίγα ζητήματα που εξακολουθούν να συγκεντρώνουν ευρεία κοινωνική συναίνεση. Επικαλέστηκε επίσης την πρόοδο που καταγράφουν άλλες υποψήφιες χώρες, όπως το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Ουκρανία και η Μολδαβία, σημειώνοντας ότι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη κινδυνεύει να χάσει τη σημερινή δυναμική της διεύρυνσης εάν δεν επιταχύνει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε παράλληλα την ανησυχία της για την επιβράδυνση της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας μετά το 2024. Σύμφωνα με την Kaja Kallas, η καθυστέρηση στην υλοποίηση των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων έχει ήδη οδηγήσει στην απώλεια χρηματοδότησης ύψους 108 εκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκά προγράμματα, ενώ η μη ολοκλήρωση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας και του Σχεδίου Ανάπτυξης ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο επιπλέον 370 εκατομμύρια ευρώ. Όπως ανέφερε, οι συγκεκριμένοι πόροι προορίζονται για έργα υποδομών, ενεργειακά δίκτυα και επενδύσεις που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική ανάπτυξη και την καθημερινότητα των πολιτών.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για την αυξανόμενη επιρροή τρίτων δυνάμεων στα Δυτικά Βαλκάνια, η Kaja Kallas δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πλέον εργαλεία για την αντιμετώπιση της ξένης χειραγώγησης της πληροφόρησης και των εξωτερικών παρεμβάσεων, τα οποία εφαρμόστηκαν αρχικά στη Μολδαβία και προσαρμόζονται στις ανάγκες των χωρών της περιοχής. Η ίδια υποστήριξε ότι οι προσπάθειες αυτές αποσκοπούν στην επιβράδυνση της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας και της ευρωπαϊκής πορείας των υποψήφιων προς ένταξη χωρών.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας επανέλαβε επίσης ότι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη καλείται να προχωρήσει στην υλοποίηση βασικών θεσμικών εκκρεμοτήτων, μεταξύ των οποίων οι μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη και ο διορισμός του επικεφαλής διαπραγματευτή για τις ενταξιακές συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ανέφερε, κατά τις επαφές της στο Σεράγεβο εξετάστηκαν πιθανές λύσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην υπέρβαση του πολιτικού αδιεξόδου, υπογραμμίζοντας ότι η περαιτέρω πρόοδος εξαρτάται πρωτίστως από τις αποφάσεις των πολιτικών θεσμών της χώρας.
Η συζήτηση για τον νέο Ύπατο Εκπρόσωπο αναδεικνύει το διαχρονικό δίλημμα που συνοδεύει τη μεταπολεμική Βοσνία και Ερζεγοβίνη: κατά πόσο το σύνθετο θεσμικό σύστημα που δημιουργήθηκε μετά τη Συμφωνία του Dayton μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά αποκλειστικά μέσω των εγχώριων πολιτικών μηχανισμών ή εάν εξακολουθεί να απαιτεί έναν διεθνή θεσμό με εκτελεστικές αρμοδιότητες για τη διασφάλιση της θεσμικής ισορροπίας. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα συνδέεται πλέον άμεσα με την αξιολόγηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας.
Οι δηλώσεις της Kaja Kallas εντάσσονται στη συζήτηση για το μέλλον του θεσμού του Ύπατου Εκπροσώπου και για την πρόοδο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πέρα από την επιλογή ενός νέου προσώπου, η διαδικασία αντανακλά τη σταδιακή μετάβαση από το μεταπολεμικό μοντέλο διεθνούς διαχείρισης προς ένα μοντέλο μεγαλύτερης θεσμικής αυτονομίας, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί αναγκαία προϋπόθεση για την πλήρη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της χώρας.
Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για τον νέο Ύπατο Εκπρόσωπο, σε συνδυασμό με την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που ζητούν οι Βρυξέλλες, αναμένεται να επηρεάσει τόσο την ενταξιακή πορεία της χώρας όσο και τη μελλοντική μορφή της διεθνούς παρουσίας στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.
Η διαδοχή του Ύπατου Εκπροσώπου στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη δεν αποτελεί απλή αλλαγή προσώπου, αλλά δοκιμασία για τη μετάβαση της χώρας από το μεταπολεμικό μοντέλο διεθνούς εποπτείας σε ένα πλαίσιο μεγαλύτερης θεσμικής αυτονομίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέει πλέον πιο καθαρά το μέλλον του θεσμού με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και την ενταξιακή πορεία, θεωρώντας ότι η ενίσχυση των εγχώριων θεσμών είναι προϋπόθεση για τη σταδιακή άρση της διεθνούς επιτήρησης. Παράλληλα, η διατήρηση της EUFOR Althea δείχνει ότι η ασφάλεια παραμένει βασικός παράγοντας της ευρωπαϊκής πολιτικής στα Δυτικά Βαλκάνια. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν εάν η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει τη δυναμική της διεύρυνσης ή εάν οι εσωτερικές θεσμικές εκκρεμότητες θα επιβραδύνουν περαιτέρω την ευρωπαϊκή της πορεία.
Πηγή:ibna.com
.gif)
0 Σχόλια