Η Τουρκία «εισβάλλει» στην Αρμενία

Αισθητά διακριτές έγιναν στην πρόσφατη 8η Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Ερεβάν (4 Μαΐου, 8th meeting of the European Political Community) οι προσπάθειες για την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων της Αρμενίας με την Τουρκία, όπως επίσης το άνοιγμα του σημερινού πρωθυπουργού της χώρας, Νικόλ Πασινιάν, προς την Ευρώπη και την ταυτόχρονη επιχείρηση απομάκρυνσης της Αρμενίας από τη Ρωσία.

Παράλληλα, στο Ερεβάν διεξαγόταν το ετήσιο συνέδριο που διοργανώνει η χώρα. Στην 8η Σύνοδο Κορυφής, όπου παραβρέθηκαν 48 επικεφαλής κρατών, συμμετείχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, αν και η παρουσία του εκεί μάλλον «τυπική» και αδιάφορη μπορεί να θεωρηθεί. Στο ετήσιο συνέδριο της Αρμενίας υπήρχαν πολλοί Τούρκοι προσκεκλημένοι ως ομιλητές, εκατέρωθεν από Αρμένιους και Τούρκους ακούστηκαν πολλά καλά λόγια, ενώ η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη, αφού δεν υπήρξε ούτε ένας Ελληνας ομιλητής, ενώ δεν έγινε καμία μια αναφορά από τον Αρμένιο πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών για την Ελλάδα. Κι’ αυτό, παρ΄ ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη πομπωδώς διαφημίζει την θεαματική αναβάθμιση της σχέσης Αθήνας – Ερεβάν. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα χαθεί ακόμα και η – διαχρονικά φίλη – Αρμενία, εξαιτίας της «εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη» προς όφελος της Τουρκίας.
Κοινά συμφέροντα Τουρκίας – ΗΠΑ – ΕΕ;

Στην 8η Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας συμμετείχε ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ. Ηταν η πρώτη επίσκεψη σε τόσο υψηλό επίπεδο Τούρκου αξιωματούχου στην Αρμενία εδώ και πάνω από δέκα χρόνια.

Η Σύνοδος έγινε ενόψει των βουλευτικών εκλογών στην Αρμενία, στις 7 Ιουνίου 2026. Τούρκοι αναλυτές στο εθνικιστικού προσανατολισμού κανάλι, Sözcü TV, σχολιάζαν για την Αρμενία, λέγοντας ότι «σήμερα, η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και η Δύση, παραδόξως βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος, επιθυμώντας να δουν τον νυν πρόεδρο της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, να κερδίζει τις εκλογές. Ο λόγος είναι ότι ο Πασινιάν έκανε ένα πρωτόγνωρο βήμα. Ερχεται σε ρήξη με τα παλαιά δόγματα και σε ανοιχτή σύγκρουση με την εκκλησία και τη ριζοσπαστική Διασπορά, που έχουν μπλοκάρει τον διάλογο με την Άγκυρα εδώ και δεκαετίες».

Στο Ερεβάν, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν πήγε ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ. Ωστόσο, συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης. Κάτι που δείχνει την σταδιακή εξομάλυνση της σχέσης της Αρμενίας με τη «σύμμαχο» της Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν.
Η Δύση στην «αυλή» της Ρωσίας

Τον στόχο της Δύσης για είσοδο στον Καύκασο, σε μια περιοχή που η Ρωσία θεωρεί «αυλή» της, καθιστά σαφή ανάλυση του αμερικανικού think tank, Rand Corporation, με τίτλο «Φαντάσματα ειρήνης και πολέμου στην Αρμενία». Κάτι που, κατά το ίδιο, περνάει μέσα από την αποκατάσταση των σχέσεων Ερεβάν – Αγκυρας.

Ως γνωστόν, με αμερικανική «διαμεσολάβηση», αν όχι επιβολή, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία ειρήνευσης. Η ειρηνευτική συμφωνία, που υπογράφηκε στις 8 Αυγούστου στην Ουάσιγκτον με τη διαμεσολάβηση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτηρίζεται ως γεωπολιτική νίκη του Ταγίπ Ερντογάν.

Κατά τους συντάκτες της «δεξαμενής σκέψης», η Αρμενία «οδεύει προς τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου, ευρισκόμενη σε ένα ιστορικό σημείο καμπής. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ως ανεξάρτητο κράτος – ίσως για πρώτη φορά μετά από αιώνες – βρίσκεται στο κατώφλι της ειρήνης με τους μακροχρόνιους αντιπάλους της, Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν. Το να γίνει αποδεκτή αυτή η πραγματικότητα, σημαίνει αφενός να αποδεχτεί ορισμένες απώλειες, αφετέρου να εκμεταλλευτεί τη σταθερότητα και τον τερματισμό της στρατηγικής απομόνωσης της Αρμενίας».

Για την κυβέρνηση του Νικόλ Πασινιάν, προσθέτει, «αυτή είναι μια ευκαιρία να βγει από τη στρατηγική απομόνωση, να ανοίξει έναν διάδρομο διέλευσης μέσω του Syunik και να αναπροσανατολίσει την εξωτερική της πολιτική μακριά από τη Μόσχα, προς τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ινδία. Ένα βασικό στοιχείο θα μπορούσε να είναι ο Trump Route for International Peace and Prosperity («Διάδρομος Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» – TRIPP), ο οποίος θα συνδέσει το Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν. Ετσι, το Syunik θα μπορούσε να μετατραπεί σε περιφερειακό κόμβο.

»Ωστόσο, ο Πασινιάν μπορεί να βρεθεί στο στόχαστρο των επικρίσεων από τη φιλορωσική αντιπολίτευση και τμήματα της Εκκλησίας. Το κύριο πρόβλημά του είναι ότι η ειρήνη δεν γίνεται αντιληπτή ως νίκη, αλλά ως μια επώδυνη επιλογή μετά την απώλεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, και τη φυγή 120.000 Αρμενίων, καθώς και την απομάκρυνση από τη Μόσχα. Αλλά δεν έχει εναλλακτική λύση. Χωρίς εξομάλυνση της κατάστασης, η Αρμενία κινδυνεύει να παραμείνει στρατιωτικά αδύναμη και γεωπολιτικά απομονωμένη. Ο TRIPP και οι ειρηνευτικές συμφωνίες αποτελούν ένα άλμα στο άγνωστο. Αλλά είναι η μόνη βιώσιμη λύση που είναι ρεαλιστικά εφικτή στο εγγύς μέλλον».

Οι Ευρωπαίοι ανταμείβουν την Αρμενία για την απομάκρυνσή της από τη Ρωσία, σχολιάζει η ελβετική γερμανόφωνη ημερήσια εφημερίδα, Neue Zürcher Zeitung (NZZ), με αφορμή την 8η Σύνοδο Κορυφής, «στην οποία συμμετείχαν 48 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, συμπεριλαμβανομένου – για πρώτη φορά – εκπροσώπου του Καναδά (με τον πρωθυπουργό της χώρας Μαρκ Κάρνει), ανέδειξε τη σημασία του Νότιου Καυκάσου για την Ευρώπη και ταυτόχρονα αντάμειψε τις προσπάθειες του Ερεβάν να ενισχύσει τους δεσμούς του με την ΕΕ. Και αυτό μόλις ένα μήνα πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Αρμενία. Οπως είναι αναμενόμενο, η διοργάνωση αυτή, πιθανότατα αντιμετωπίστηκε με καχυποψία στη Μόσχα».

Την εκτίμηση αυτή ενισχύουν και οι δηλώσεις Πασινιάν, ο οποίος κατά τη συνάντησή του με τον Ζελένσκι στο Ερεβάν, ανέφερε ότι στην περίπτωση της Ουκρανίας η πολιτική της Αρμενίας βρίσκεται στον αντίποδα της ρωσικής πολιτικής.

Η Σύνοδος, όπως αναφέρει η Deutsche Welle, έγινε για πρώτη φορά χωρίς τη συμμετοχή του Γερμανού καγκελάριου. «Πρόκειται για την πρώτη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας χωρίς τον επικεφαλής της γερμανικής κυβέρνησης. Ως λόγο για την ακύρωση της συμμετοχής του, κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι ο καγκελάριος έχει «άλλες υποχρεώσεις». Ωστόσο, σύμφωνα με την Tagesschau, η μοναδική δημόσια υποχρέωση του καγκελαρίου και προέδρου της CDU στο Βερολίνο είναι η συμμετοχή του σε συνεδρίαση του προεδρείου των Χριστιανοδημοκρατών. Ο Φρίντριχ Μερτς εκπροσωπήθηκε από τον Εμμανουέλ Μακρόν».

Ο Γάλλος πρόεδρος, μάλιστα, είχε την «τιμητική» του από τον Ν. Πασινιάν. Δεδομένου και του ισχυρού αρμενικού λόμπι στη Γαλλία, το Παρίσι εμφανίζεται ως βασικός υποστηρικτής της Αρμενίας. Κάτι που προκαλεί τριβές στις σχέσεις Τουρκίας – Γαλλίας, όπως το ίδιο και οι πρόσφατες δηλώσεις Μακρόν κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα.

Κατά την NZZ, πάντως, «η κυβέρνηση της Αρμενίας επιδιώκει να οικοδομήσει στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη. Ειδικά, μετά τους δύο πολέμους με το Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020 και το 2023». Ως γνωστόν, και στις δύο περιπτώσεις, το Αζερμπαϊτζάν νίκησε, με την καθοριστική στρατιωτική βοήθειά της Αγκυρας προς το Μπακού. Εξίσου σημαντική ήταν και η βοήθεια του Ισραήλ. Παρά τις κόντρες Ισραήλ – Τουρκίας, και τις «συμμαχικές» σχέσεις Μπακού – Αγκυρας, το Αζερμπαϊτζάν εξακολουθεί να προσφέρει στο Τελ Αβίβ το έδαφός του ως βάση του Ισραήλ κατά του Ιράν, καθώς και να το τροφοδοτεί με ενεργειακούς πόρους.

«Παρά τις μεγάλες αντιδράσεις εντός της Αρμενίας», παρατηρεί η ΝΖΖ, ο Πασινιάν «έχει καταφέρει να βάλει την εξωτερική πολιτική της χώρας σε νέα τροχιά, «απελευθερώνοντάς» την από την κληρονομιά του παρελθόντος και τις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις των συγκρούσεων με τους γείτονές της, Αζερμπαϊτζάν και Τουρκία, καθώς και να ξεφύγει από τον εναγκαλισμό της Ρωσίας. Με τη διαμεσολάβηση του Τραμπ, ως γνωστόν, ξεκίνησαν οι διαδικασίες ειρήνευσης με το Μπακού, με στόχο τον τερματισμό της διένεξης. Τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία, που είναι κλειστά επί δεκαετίες, πιθανώς σύντομα θα ανοίξουν. Η παρουσία του Τούρκου αντιπροέδρου στη Σύνοδο Κορυφής υπογράμμισε το μέγεθος των αλλαγών». Τουρκικά Μέσα Ενημέρωσης αναφέρουν ότι τα χερσαία σύνορα των δύο χωρών, που για δεκαετίες είναι κλειστά, επρόκειτο να ξανανοίξουν στην αρχή του Ιουνίου. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί από την Άγκυρα.

Σύμφωνα με την NZZ, «οι τεταμένες σχέσεις Ερεβάν – Μόσχας φάνηκαν για μια ακόμη φορά, κατά την επίσκεψη Πασινιάν στο Κρεμλίνο, στην αρχή του Απριλίου. Οι σχέσεις του πρωθυπουργού της Αρμενίας, ο οποίος ανέβηκε στην εξουσία πριν από οκτώ χρόνια, και του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, ανέκαθεν ήταν ψυχρές. Αυτή τη φορά, όμως, ο Πούτιν, σε μια ασυνήθιστα μακροσκελή εναρκτήρια δήλωση on camera, επιτίμησε τον Πασινιάν, αν και είπε ότι σέβεται (!)το συμφέρον της Αρμενίας στην Ευρώπη».

Να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση Πασινιάν έχει θέσει υπό διωγμόν την χαρακτηριζόμενη ως «φιλορωσική» αντιπολίτευση και παράγοντές της, όπως επίσης και την ηγεσία της αρμενικής Εκκλησίας, με το πρόσχημα ότι και αυτοί είναι «φιλορώσοι» και διακατέχονται από «εθνικιστικές» θέσεις. Ως γνωστόν, η απώλεια του Ναγκόρνο Καραμπάχ και το ξεριζωμός δεκάδων χιλιάδων Αρμενίων από εκεί, αποτελεί ανοικτή κοινωνική, πολιτική και εθνική πληγή.

Από αυτό το «παράθυρο ευκαιρίας» που ανοίγει ο Πασινιάν, πάντως, σπεύδει να επωφεληθεί ακόμα και η Βρετανία, προκειμένου να ξαναγυρίσει στον Καύκασο μετά από τουλάχιστον έναν αιώνα από τότε που τον έχασε, λόγω Σοβιετικών και Τουρκίας. Οπως ανακοίνωσε ο Ν. Πασινιάν, Αρμενία και το Βρετανία υπέγραψαν συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης, που προβλέπει συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της προστασίας των συνόρων, της κυβερνοανθεκτικότητας και της αντιμετώπισης υβριδικών απειλών. Ως γνωστόν, το Λονδίνο, λόγω της άμεσης εμπλοκής του στο Ουκρανικό, αποτελεί «κόκκινο πανί» για τη Μόσχα.

Πηγή:neostrategy