Πρόγραμμα SAFE: Γερμανική «κερκόπορτα» στην Τουρκία

Η συνάντηση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν στην Άγκυρα επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί διπλωματικοί παρατηρητές υποψιάζονταν: η Γερμανία ανοίγει μεθοδικά μια «κερκόπορτα» για τη συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, μεταξύ αυτών και το κρίσιμο Πρόγραμμα SAFE (Strategic Autonomy for Europe in Defense).

Μέσα από γενικόλογες διατυπώσεις περί «συμμαχικής συνεργασίας στο ΝΑΤΟ» και «τεχνικής συνεισφοράς της Τουρκίας», το Βερολίνο επιχειρεί να δώσει πολιτική νομιμοποίηση στην επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα, ακόμη και στον πιο ευαίσθητο πυρήνα της ΕΕ: την κοινή άμυνα και ασφάλεια.

Η Γερμανία παρουσιάζει την Τουρκία ως «αξιόπιστο εταίρο», τη στιγμή που η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί το casus belli κατά της Ελλάδας, να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να ακολουθεί πολιτική αναθεωρητισμού σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο.
Το Πρόγραμμα SAFE και ο ευρωπαϊκός ρόλος της Τουρκίας

Το Πρόγραμμα SAFE, που σχεδιάστηκε ως βασικός πυλώνας της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, αποσκοπεί στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και την επιχειρησιακή συνεργασία κρατών-μελών. Δεν πρόκειται για απλό ερευνητικό project· είναι η προθέρμανση για την “αυτοτελή” ευρωπαϊκή ισχύ στο πεδίο των συγκρούσεων.

Η συμμετοχή τρίτων χωρών, όπως η Τουρκία, δεν είναι απαγορευμένη, αλλά υπόκειται σε αυστηρούς πολιτικούς και νομικούς όρους – ένας εκ των οποίων είναι η συμβατότητα με τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Με την Τουρκία να απειλεί με πόλεμο την Ελλάδα αν επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ., δεν είναι απλώς παράδοξο, αλλά και πολιτικά προκλητικό να εντάσσεται σε ευρωπαϊκές αμυντικές δομές.
Η διπλωματία της Άγκυρας και οι προθέσεις του Ερντογάν

Η Άγκυρα επιχειρεί μια συστηματική επαναφορά στον ευρωπαϊκό χώρο μέσω των αμυντικών και οικονομικών θυλάκων που προσφέρει το Βερολίνο. Στο ίδιο πλαίσιο, η Τουρκία ζητά επικαιροποίηση της Τελωνειακής Ένωσης και διευκολύνσεις για τις θεωρήσεις Σένγκεν, επιχειρώντας να δείξει ευρωπαϊκό προφίλ, την ίδια στιγμή που παίζει επιθετικά στο εσωτερικό της ΕΕ.

Ο Χακάν Φιντάν δήλωσε με νόημα ότι «η Τουρκία είναι έτοιμη να πράξει ό,τι απαιτείται» για την ευρωπαϊκή της πορεία. Η ρητορική αυτή, ωστόσο, δεν συνοδεύεται από καμία έμπρακτη αποκλιμάκωση έναντι της Ελλάδας, ούτε από στροφή στο Κυπριακό. Η τακτική είναι παλιά: η Άγκυρα επιχειρεί να αναβαθμίσει τη θέση της στην ΕΕ μέσω τεχνοκρατικής και τεχνολογικής συνεργασίας, παρακάμπτοντας τα πολιτικά και κυριαρχικά προαπαιτούμενα.

Σαφής και αδιαπραγμάτευτη η θέση της Αθήνας

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη διαμηνύσει –δημόσια και σε ευρωπαϊκούς κύκλους– ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στο Πρόγραμμα SAFE δεν είναι αποδεκτή όσο υπάρχει casus belli και πολιτική αναθεωρητισμού. Η Αθήνα θεωρεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή άμυνα με τη συμμετοχή μιας χώρας που:Αμφισβητεί ευρωπαϊκά σύνορα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Δεν σέβεται το Δίκαιο της Θάλασσας
Υπονομεύει την ευρωπαϊκή συνοχή στον Νότο

Κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για «πολιτική γραμμή που δεν αλλάζει», ενώ η ελληνική διπλωματία έχει ήδη ενεργοποιηθεί στα θεσμικά όργανα της ΕΕ για να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει οποιαδήποτε τουρκική εμπλοκή στο SAFE ή σε αντίστοιχα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF).
Η Γερμανία επιμένει στον «διαμεσολαβητικό» ρόλο

Η στάση του Βερολίνου, αν και ντυμένη με νατοϊκή λογική, στην ουσία επιδιώκει να κάνει “πάσα” στην Τουρκία την ευρωπαϊκή ιδιότητα χωρίς τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Η γερμανική στρατηγική προτάσσει τον ρόλο της Τουρκίας ως ανάχωμα προς τη Ρωσία, παρά την επικίνδυνη ασάφεια της Άγκυρας στο ουκρανικό, όπου επιμένει σε ίσες αποστάσεις.

Η εμμονή της Γερμανίας να ενισχύσει τη συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών με την Τουρκία, χωρίς να πιέζει για αλλαγές στην εξωτερική της πολιτική, αποτελεί ευθεία υπονόμευση των αρχών της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ. Και φυσικά, εργαλειοποιεί τη γεωγραφική θέση της Τουρκίας έναντι των μεταναστευτικών και ενεργειακών ροών.
Η ευρωπαϊκή αφέλεια δεν μπορεί να συνεχίζεται

Η περίπτωση του Προγράμματος SAFE δείχνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο το πολιτικό κενό που υπάρχει εντός της ΕΕ σε ό,τι αφορά την Τουρκία. Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν μπορεί να χτιστεί με θεμέλια πολιτικής υποκρισίας. Η Γερμανία οφείλει να επιλέξει: είτε μια Ευρώπη με αρχές, είτε μια Ευρώπη-εργαλείο εξυπηρέτησης εθνικών της συμφερόντων.

Η Ελλάδα δεν πρόκειται να συναινέσει σε καμία «εξευρωπαϊσμένη» ένταξη της Τουρκίας, αν πρώτα δεν εγκαταλείψει το δόγμα των απειλών, των παραβιάσεων και της αμφισβήτησης. Μέχρι τότε, το casus belli δεν είναι απλώς ένα εμπόδιο: είναι η κόκκινη γραμμή της ευρωπαϊκής αξιοπρέπειας.

Πηγή:the-undercover-journal.com