Ελλάδα και Γερμανία

Αφορμή για το άρθρο αυτό αποτέλεσε η πρόσφατη κίνηση της Γερμανίας να προτείνει τη σύνθεση μιας ομάδας 6 ισχυρών κ-μ της ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Κάτω Χώρες & Πολωνία) οι οποίες ως βασικός πυρήνας λήψεως αποφάσεων. Με άλλα λόγια μια μόνιμη γερμανική τάση για την ύπαρξη διαφορετικών ταχυτήτων εντός ΕΕ επανέρχεται. Και στο βάθος της γερμανικής σκέψης βρίσκεται η κατάργηση του βέτο και η πλήρης υιοθέτηση της ειδικής πλειοψηφίας (55% των κ-μ & 65% του πληθυσμού). Φύση και θέση απουσιάζουμε. Άλλωστε από τις πιο ταραγμένες σχέσεις που η χώρα μας είχε ποτέ είναι αυτές προς τη Γερμανία. Με τη μεγάλη αυτή χώρα σχεδόν ποτέ δεν βρεθήκαμε στην ίδια πλευρά και οι σχέσεις μας είναι σχεδόν πάντα συγκρουσιακές. Έχουμε υποφέρει πολλά από τους Γερμανούς όπως έχει καταγραφεί στο θυμικό μας αλλά δεν πρέπει να πέφτουμε στην παγίδα πως μόνο αυτοί μας έχουμε βλάψει. Απλά οι Γερμανοί έχουνε το μόνιμο μειονέκτημα να μην χρησιμοποιούν μανδύα κι όχι λόγω ευθύτητας αλλά ιδιοσυγκρασίας. Οι σχέσεις μας με τη Γερμανία έχουνε περάσει από τις διακυμάνσεις που είχε και η γερμανική ιστορική ροή. Διότι άλλοι είναι οι Γερμανοί όταν είναι διασπασμένοι κι εντελώς διαφορετικοί όταν είναι ενωμένοι σε μια χώρα. Η ιστορική Ομοσπονδία του Ρήνου (εποχή μετά τη Βεστφαλία/1683 και κυρίως την εποχή του Ναπολέοντα) δεν είχε την ίδια επιθετική συμπεριφορά όπως αυτή εμφανίστηκε μετά την ενοποίηση του 1870 υπό τον σπουδαίο Καγκελάριο Βίσμαρκ οπότε και αναζητούσε/αναζητά τη θέση της στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Οι δικές μας σχέσεις για να πιάσουμε τον ιστορικό χρόνο από την αρχή, ανάγονται στο Μεσαίωνα και την εξελικτική πορεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι Γερμανοί υπό τα διάφορα φύλα τους ποτέ δεν ήτανε εντός της Ρωμαϊκής διοίκησης. Παρέμειναν σταθερά εκτός ακόμα και μετά τη διάλυση του δυτικού ρωμαϊκού κράτους, διότι στην προσέγγιση που έκαναν προς το ανατολικό δέχθηκαν την υπεροπτική άρνηση των Βυζαντινών. Με τη σχηματοποίηση της Αυτοκρατορίας των Φράγκων υπό τον Καρλομάγνο, αναπτύχθηκε ανταγωνιστική στάση προς το ανατολικό τμήμα της Ευρώπης η οποία μέσα από διακυμάνσεις και με την άνοδο της ισχύος των Ρώσων παραμένει μέχρι τις μέρες μας. Εξαρχής λοιπόν και με «δομικά» χαρακτηριστικά έχουμε εκκινήσει σε ανταγωνιστική σχέση με τους Γερμανούς. Πρέπει όμως να μην μας διαφύγει πως από το πλήθος των φιλελλήνων η πλειοψηφία ήτανε Γερμανοί του Στρατηγού Νόρμαν προεξάρχοντος ως μια μορφή που συγκαταλέγεται επάξια στην ηρωική Φρουρά της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου. Είναι η εποχή όπου οι Γερμανοί αρχίζουν να αναζητούν την εθνική τους ολοκλήρωση η οποία θα ενταθεί μετά το 1848 και θα καταλήξει στο 1870. Και μπορεί πολλοί να θεωρούν τη Γαλλία ως τη διαχρονική συνέχεια του ελληνικού πνεύματος, αλλά δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι οι Γερμανοί μελέτησαν την αρχαία ελληνική γραμματεία, εμπνεύστηκαν από αυτή και προσπάθησαν να εμφανιστούν ως οι συνεχιστές της με τρόπο σχεδόν εμμονικό. Αναπτύχθηκε έτσι από πλευράς τους μια ανταγωνιστική σχέση προς κάθε τι ελληνικό, που βρίσκει το νόημα της στη φράση του Γκαίτε «άτιμε Έλληνα κατέκτησες με το πνεύμα σου τα πάντα και λάμπεις τόσο πολύ που δεν έμεινε τίποτε για εμάς». Βέβαια ο μεγάλος στοχαστής δεν υπήρξε ανταγωνιστικός αλλά θαυμαστής της Ελλάδας. Όμως δεν μπορούσανε όλοι να διαχειριστούνε τις σκέψεις κατά τον τρόπο του Γκαίτε ακόμη κι δεν ήτανε ιδιοτελείς.

Οι Γερμανοί είναι από τα συστατικά στοιχεία των Άγγλων εφόσον οι Σάξωνες μετοίκησαν στη Βρετανία και κυριάρχησαν στην περιοχή της Αγγλίας. Επίσης η βρετανική βασιλική οικογένεια ως Μαουντμπάντεν έλκουν και γερμανική ρίζα. Στο πέρασμα όμως των αιώνων υπήρξε σαφής διαχωρισμός και οι Βρετανοί από το νησί τους πάντα ανησυχούσανε για όποια χώρα της Ηπείρου (Continent) αποκτούσε αξιόλογη ισχύ. Συνεπώς Άγγλοι και Γερμανοί βρέθηκαν στα τέλη του 19ου και κυρίως στην αρχή του 20ου αι. σε τροχιά σύγκρουσης. Η αναδυόμενη Γερμανία προσπάθησε να αρπάξει το παίγνιο των πετρελαίων με προσεταιρισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και με το φιλόδοξο σχέδιο της σιδηροδρομικής σύνδεσης Βερολίνου – Βαγδάτης. Έτσι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους φυσικούς υποστηρικτές της αναγκαίας τουρκικής ύπαρξης Βρετανούς. Στο γερμανικό σχέδιο υφαρπαγής της επιρροής προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία μεγάλο εμπόδιο ήτανε οι συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί του Πόντου και της Ανατολίας. Ήτανε λοιπόν οι Γερμανοί που προσέγγισαν πρώτοι των στρατιωτικό ακόλουθο της ΟΑ στο Βερολίνο Κεμάλ και πρότειναν τον ξεριζωμό των ενοχλητικών εμποδίων της επένδυσης του σιδηροδρόμου. Οι Τούρκοι άδραξαν την ευκαιρία και η τραγική συνέχεια είναι γνωστή. Συμπήχθηκε δε μια τόσο στενή ιδεολογική επαφή μεταξύ τους ώστε οι Γερμανοί ως δάσκαλοι είδανε την αποτελεσματικότητα των μαθητών τους κι αφού αυτοί «διέπρεψαν και αρίστευσαν», είπανε μερικές δεκαετίες αργότερα να ξεπεράσουν τους Τούρκους σε επιδόσεις (….). Μπορεί βέβαια η Γερμανία να έχει αλλάξει σελίδα και να έχει ξεφύγει από εκείνο το παρελθόν, αλλά έμεινε η στρατηγική σχέση με τους Τούρκους την οποία έχουνε ποικιλοτρόπως προσπαθήσει να διατηρήσουν έχοντας πάντοτε να αντιμετωπίσουν το αντίπαλο δέος των Άγγλων που μόνο τους Τούρκους δεν έχουνε πουλήσει για την υλοποίηση των συμφερόντων τους και σύμφωνα με το δόγμα τους.

Ως ιθύνων νους της συμμαχίας των Κεντρικών Αυτοκρατοριών η Γερμανία θα προσπαθήσει να προσεταιριστεί την Ελλάδα η οποία από γεννήσεως νεοελληνικού κράτους είναι εγκλωβισμένη στην αγγλοσαξωνική και αγγλογαλλική επιρροή. Αν και πολλοί υποστηρίζουν πως η Ελλάδα μπήκε καθυστερημένα στον πόλεμο, δεν θα συμμεριστούμε την άποψη αυτή. Διότι εν τέλει δεν σημαίνει και τίποτε. Η συμμετοχή σε μια πολεμική σύρραξη έχει και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Η σύμπηξη ενός νέου μετώπου στη Βαλκανική (το Μακεδονικό) και η διάσπαση του ήτανε από εκείνους τους παράγοντες που ανέτρεψαν τη στατικότητα του Α΄ΠΠ. Στο μεσοπόλεμο η Γερμανία δεν αποτέλεσε πρόβλημα για την Ελλάδα αφού οι Σύμμαχοι την είχανε εξουθενώσει. Η ανάταση της ναζιστικής (πλέον) Γερμανίας δεν επηρέασε την Ελλάδα. Έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης που έμεινε μόνο σε εμπορικές σχέσεις καθόσον ο Μεταξάς διευκρίνισε πως η θέση της Ελλάδας είναι στο αντίπαλο δέος. Με την απροσδόκητη ελληνική νίκη στα βορειοηπειρωτικά βουνά η Γερμανία φοβήθηκε μια πιθανή επανάληψη του προ 20ετιας Μακεδονικού μετώπου κι έσπευσε να κλείσει το θέμα αυτό. Η λυσσαλέα ελληνική αντίσταση και η εμπλοκή σημαντικών γερμανικών δυνάμεων στο ελληνικό έδαφος θύμωσαν του Γερμανούς οι οποίοι μη ξεχνώντας τις συνέπειες της διάσπασης του μακεδονικού μετώπου, άσκησαν μια από τις χειρότερες κατοχές που έχουμε βιώσει κι από τις χείριστες που εφάρμοσαν στην κατεχόμενη Ευρώπη. Οι ανθρώπινες απώλειες όπως έγιναν (κυρίως από την πείνα και μετά από τις εκτελέσεις), το κατοχικό δάνειο ως μια ευθεία ληστεία και η συστηματική καταστροφή υποδομών είναι από εκείνα τα θέματα που εμπόδισαν την ταχεία επανένταξη της Ελλάδας στο διεθνές σύστημα. Το 1953 η Ελλάδα αναγνωρίζοντας ότι στραγγαλίζοντας κάποιον μόνο κακό μπορείς να προκαλέσεις συνυπέγραψε τη διαγραφή μεγάλου μέρους των γερμανικών χρεών προς τρίτους, κίνηση που αν δεν είχε γίνει η Γερμανία δεν θα μπορούσε να ξανασταθεί στα πόδια της τόσο γρήγορα.

Η διχοτόμηση της Γερμανίας, η αποναζιστικοποίηση και η ανάδειξη στην πολιτική σκηνή του Κόνραντ Αντενάουρεν θα δημιουργήσουν μια Δυτική Γερμανία η οποία αποτέλεσε ένα σημαντικό παράγοντα ειρήνης (!) στο δυτικό μπλοκ. Οι Γερμανοί ξαναγαπήθηκαν ως λαός διότι όπως είναι η μοίρα τους όταν είναι διαιρεμένοι είναι πολύ ήπιοι. Η Δυτική Γερμανία έγινε η ατμομηχανή της ΕΟΚ και πολλοί συμφώνησαν στη ενοποίηση της Γερμανίας μετά την πτώση του Βερολίνου. Η επανένωση έφερε στην επιφάνεια το γερμανικό σκληρό πρόσωπο που έχουν οι Γερμανοί όταν είναι ενωμένοι… Η γερμανική υποστήριξη προς Σλοβενία – Κροατία θα προκαλέσει τη διάλυση του γιουγκοσλαβικού οικοδομήματος. Αργότερα κι αφού με το ευρώ είχανε (υπερ)ισχυροποιηθεί όταν ξέσπασε η ελληνική δημοσιονομική κρίση, υπήρξανε υπέρμετρα σκληροί απέναντι στην Ελλάδα. Να ξεκαθαρίσουμε πως ευθυνόμαστε για τα δεινά μας λόγω της κακής μας νοοτροπίας, αλλά η γερμανική συμπεριφορά υπήρξε το λιγότερο απαράδεκτη έως και προσβλητική. Δεν είναι απίθανο εκτός από την ανταγωνιστική διάθεση που έχουμε περιγράψει όχι μόνο από παλιά αλλά κυρίως (έως ανεξήγητα) από την προσπάθεια του εκτοπισμού του ελληνικού πνεύματος και της αντικατάστασης του από το γερμανικό, η μνήμη των Γερμανών να ανατρέχει στους δύο παγκόσμιους πολέμους. Η χώρα σαφώς κι έχει αποτινάξει το ναζισμό ως ιδεολογία και σχεδόν αποστρατιωτικοποίηθηκε συνεπεία των τύψεων που ένιωσε. Δεν παύει όμως ως ιστορικό γεγονός να έχει καταγραφεί πως μια μικρή χώρα μέσα σε είκοσι χρόνια και δύο φορές στον ίδιο γεωγραφικό χώρο ανέτρεψε τους γερμανικούς σχεδιασμούς συν ότι στην Κρήτη οι κάτοικοι συνετέλεσαν τα μέγιστα για την καταστροφή του επίλεκτου τμήματος των αλεξιπτωτιστών, ανθού της Βέρμαχτ, το οποίο δεν επανέκαμψε ποτέ.

Η επανένωση της Γερμανίας μετά από τόσα χρόνια δεν έχει μεταβάλει τους Γερμανούς σε μια δύναμη που θα τρέξει την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Το τέχνασμα 4+2 (ΗΠΑ, ΕΣΣΔ, Γαλλία, Μ. Βρετανία + Ανατολική & Δυτική Γερμανία) έγινε ώστε να αποφευχθεί η συνθήκη ειρήνης οπότε η επανενωμένη πλέον Γερμανία θα έφερε το βάρος ως φυσική συνέχεια του Γ΄ Ράιχ της καταβολής υπέρογκων αποζημιώσεων που θα οφείλονται στο διηνεκές…. Η Γερμανία θα επιβάλλει την οικονομική της άποψη στην αρχιτεκτονική του ευρώ και θα κερδίσει τεράστια ποσά από αυτό έχοντας κάνει στρατηγικό άνοιγμα προς τη Ρωσία απ΄ όπου πήρε πολύ φθηνή ενέργεια. Σε όλο αυτό το διάστημα νομισματικής κυριαρχίας η Γερμανία δεν θα μπορέσει να κάνει το άλμα που θα έσπρωχνε την ΕΕ προς τα εμπρός. Θα μείνει πίσω από τη στείρα και υπεροπτική άποψη πως αφού είμαστε κεντρικά στην ευρωπαϊκή γεωγραφία, κεντρικά θα λαμβάνονται και οι αποφάσεις. Αυτή η κεντρική διάσταση έρχεται από το παρελθόν οπότε και συνέβαλε δύο φορές στην καταστροφή της Γερμανίας και πάλι ως λειτουργική αντίληψη δεν τη βοηθά ώστε να αναλάβει τον αυξημένο ρόλο που μπορεί να έχει. Μόνη εξαίρεση και πολύ θετική είναι η γερμανική πρωτοβουλία που προτάθηκε και υλοποιήθηκε κατά την πρώτη θητεία Τράμπ, η Στρατηγική Πυξίδα. Μια πολλά υποσχόμενη πρωτοβουλία για την στρατηγική αυτονόμηση της Ευρώπης η οποία υπογράφτηκε το Μάρτιο του 2022 επί γαλλικής προεδρίας αλλά δεν έχει τη δυναμική που θα έπρεπε, γιατί ακόμη και οι Γερμανοί δεν την υποστήριξαν όπως θα έπρεπε.

Στο ΝΑΤΟ η Γερμανία είναι αξιοπρόσεκτα σιωπηλή κάτι που δεν το συνηθίζει μέσα στα ευρωπαϊκά όργανα. Η Γερμανία θα υποστηρίξει πρόθυμα την Ουκρανία και θα συνηγορήσει σε κάθε κύρωση κατά της Ρωσίας. Με τον τρόπο αυτό δεν κατάλαβε τα πλήγματα που θα δεχθεί η οικονομία της τα οποία είναι πλέον ορατά. Η γερμανική οικονομία δεν τρέχει και είναι σχεδόν στάσιμη ενώ ο πληθωρισμός ως ο διαχρονικός μπαμπούλας που στοιχειώνει τους Γερμανούς έχει επανεμφανιστεί. Η Γερμανία δεν κατάλαβε όταν στηνότανε το παίγνιο πως στους σχεδιασμούς των αγγλοσαξώνων ήτανε να διαρραγεί και η δική τους προνομιακή σχέση με τη Ρωσία. Μέσα σε αυτό το διαμορφωμένο πλαίσιο η Γερμανία ούσα και στο στόχαστρο Τράμπ ήδη από την πρώτη του θητεία με στόχο την υπερφορολόγηση της, ακολουθεί τις εξελίξεις τις οποίες δεν μπορεί να καθορίσει αλλά και αγχωτικά στέκεται απέναντι τους. Θέλει να ηγηθεί της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής αλλά χωρίς φαντασία και δυνατότητα ηγεσίας. Έτσι ξεχνά πως έχει περιγραφεί η Τουρκία στην Στρατηγική Πυξίδα και την επαναφέρει στο προσκήνιο ως τη λύση εκείνη που θα επιλύσει κάθε ζήτημα. Έχει επιδοθεί σε μια λυσσαλέα προσπάθεια τουρκικής συνδρομής στα ευρωπαϊκά θέματα με χαρακτηριστικά κοντή αντίληψη για το ρόλο της Τουρκίας. Αυτή η αρτηριοσκληρωτική άποψη έρχεται να συγκρουστεί με ακόμη μια ανάλογη που είναι ο διαχρονικός τρόπος που βλέπει η Μ. Βρετανία την Τουρκία.

Δεν είναι η αντιπαλότητα που έχουμε εμείς προς την Τουρκία, είναι ότι μια μεγάλη χώρα δεν χρησιμοποιεί το εκτόπισμα της για να τρέξει την Ένωση αλλά καταφεύγει στο να ξαναζεσταίνει ένα άνοστο φαγητό. Εκτός εάν της έχει μείνει απωθημένο να προσεταιριστεί κάποτε την Τουρκία πλήρως κι όχι απλώς με στρατηγική σχέση. Εκτός κι αν βλέπει στην συνεργασία των εταιριών τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί το τουρκικό εργατικό δυναμικό όπως είχε μάθει να κάνει για δεκαετίες. Τη γερμανική σύγχυση έρχεται να επιβεβαιώσει και ο Καγκελάριος Μέρτς κατά την πρόσφατη επίσκεψη του στην Άγκυρα. Αν και δεύτερος στη σειρά για την πώληση των eurofoghter εφόσον οι Άγγλοι προηγήθηκαν, επιβεβαίωσε τον τεράστιο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα. Για μια φορά ακόμη προβλήθηκε ως ξεπέταγμα προς τα εμπρός (…) η συμμετοχή της γείτονος στο SAFE ώστε να πάρει κι άλλα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων (!!!). Δεν παρέλειψε βέβαια να πει πως η Τουρκία δεν πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης ώστε να καταστεί πλήρες μέλος λες και η Τουρκία έχει καμιά σχέση με την Ευρώπη ή ότι υπάρχει έστω κι ένα κριτήριο που να εκπληρώνει.

Είναι γεγονός πως το άρθρο δεν έχει να καταγράψει και πολλά θετικά για τις σχέσεις μας προς τη Γερμανία, γιατί αυτή είναι η ιστορική πραγματικότητα. Όμως αν και αντίπαλοι τις περισσότερες φορές δεν είναι αυτοί που άφηναν στα κρύα του λουτρού την Ελλάδα όπως οι τρεις προστάτιδες δυνάμεις (sic). Δεν θα πρέπει να μας διαφύγει πως η Γερμανία διαδραμάτισε έντονο παρασκηνιακό ρόλο για το ξεπούλημα του ονόματος της Μακεδονίας. Με την ιστορική απόσταση από τα γεγονότα θα πούμε ότι το 2014 σε μια χρονική στιγμή που η χώρα μπορούσε να ατενίζει καλύτερα το μέλλον της, η κυβέρνηση της κας Μέρκελ παρασκηνιακά τράβηξε το χαλί της αντίστοιχης ελληνικής ώστε η χώρα να συρθεί σε εκλογές. Επακολούθησε ένα τρίτο κι εντελώς αχρείαστο μνημόνιο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και το οποίο μας κατέστησε έρμαια των γερμανικών διαθέσεων. Οπότε κι από θέση ισχύος η Καγκελάριος Μέρκελ θα απειλήσει ωμά την επόμενη κυβέρνηση για την παραχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας και την υπογραφή μιας κάκιστης συμφωνίας ώστε να διασωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις από μια στάση πληρωμών που θα έφερνε ενδεχομένως κοινωνική αναταραχή στην Ελλάδα. Αν και δευτερεύον ζήτημα για τους Γερμανούς, κατόρθωσαν να μας το επιβάλλουν. Θέλοντας βέβαια να είμαστε αντικειμενικοί κι όχι εμπαθείς, θα πρέπει για λόγους ιστορικής τάξεως να επισημάνουμε πως σε όλη τη διάρκεια των μνημονίων η γερμανική προτροπή δια στόματος Σόιμπλε ήτανε να υπάρξει δικαιότερη φορολογική κατανομή στην Ελλάδα κάτι που δεν έγινε και δεν φταίνε οι Γερμανοί γι αυτό. Όπως επίσης δεν πρέπει να μας διαφύγει πως και στους Πολωνούς οι Γερμανοί δεν έχουνε φερθεί καλά διαχρονικά, αλλά τους υπολογίζουν για τον σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα. Κάποτε πρέπει να κάνουμε αυτοκριτική σοβαρή.

Διαπιστώνουμε πως διαχρονικά η σύμπλευση μας με τους Γερμανούς έχει δυσκολίες και για πολλούς λόγους και νοοτροπίες. Δεν μπορούμε όμως να απέχουμε από σχέσεις μαζί τους. Δίχως να αποτελεί εξαίρεση η συμπεριφορά των Γερμανών σε σχέση με τις άλλες μεγάλες χώρες, είναι προφανές πως λίγα πράγματα μπορούμε να προσμένουμε από τη Γερμανία της οποίας η ροπή προς την Τουρκία είναι δεδομένη. Ίσως και να φοβάται τις αντιδράσεις των 3 εκατομμυρίων Τούρκων που ζούνε στο έδαφος της. Επειδή όμως έχουμε ξοδέψει δισεκατομμύρια για αγορές γερμανικών προϊόντων καλό θα ήτανε τις επόμενες φορές να είμαστε περισσότερο διεκδικητικοί. Να ζητήσουμε περισσότερα και ουσιαστικότερα αντισταθμιστικά ωφελήματα. Και οι συμβάσεις που θα υπογράψουμε να είναι πιο προσεκτικές και ελληνοβαρείς. Αλλιώς να υπενθυμιστεί πως υπάρχουν κι άλλες πορτοκαλιές (= αγορές) ιδίως τώρα που η γερμανική βιομηχανία δεν θα ξαναπαίξει με τη σημαδεμένη τράπουλα της φθηνής ρωσικής ενέργειας. Κι αφού ο πληθωρισμός έχει επανεμφανιστεί καλό θα είναι στο μέλλον να είναι πιο ευγενείς και ανταποδοτικοί.

Πηγή:geopolitico.gr