Η διπλωματία υπερηφανεύεται για την λεπτότητα, ωστόσο υπάρχουν στιγμές που η λεπτότητα καταρρέει υπό το βάρος της γεωγραφίας. Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δεν ήταν μια συμβολική άνθηση. Ήταν μια γεωπολιτική παρέμβαση ύψιστης τάξεως - μια παρέμβαση που αμέσως αναστάτωσε την Άγκυρα, αναστάτωσε τις αντι-ισραηλινές αραβικές κυβερνήσεις και ανάγκασε το διεθνές σύστημα να αντιμετωπίσει ένα βασικό ερώτημα: Τι θεωρείται κράτος στον 21ο αιώνα; Για δεκαετίες, η Σομαλία απολάμβανε διεθνή αναγνώριση χωρίς πραγματική κυριαρχία, ενώ η Σομαλιλάνδη ασκούσε κυριαρχία χωρίς αναγνώριση. Η απόφαση του Ισραήλ δεν ανασχεδίασε τον χάρτη - αποκάλυψε ότι ο χάρτης ήταν ξεπερασμένος εδώ και πολύ καιρό.
Οι άμεσες καταδίκες από την Τουρκία, το Κατάρ και αρκετές αραβικές πρωτεύουσες ήταν προβλέψιμες. Επικαλέστηκαν την « εδαφική ακεραιότητα » της Σομαλίας, σαν η επανάληψη της φράσης να μπορούσε να επικαλεστεί την κυριαρχία. Αλλά τα ίδια τα κράτη που ισχυρίζονται ότι υπερασπίζονται την ανεξαρτησία της Σομαλίας είναι αυτά που έχουν σιωπηλά υπονομεύσει την αυτονομία της Σομαλίας. Αν μη τι άλλο, είναι η σταθερότητα της Σομαλιλάνδης - και η αναγνώρισή της από το Ισραήλ - που αντιπροσωπεύει ένα βήμα προς τη γεωπολιτική πραγματικότητα.
Η τουρκική επιρροή στη Σομαλία
Ακολουθήστε μας στο WhatsApp | LinkedIn για τους τελευταίους τίτλους ειδήσεων
Το πρόβλημα της Σομαλίας δεν είναι απλώς ότι είναι αδύναμη. Τα αδύναμα κράτη μπορούν ακόμα να είναι κυρίαρχα. Το πρόβλημα της Σομαλίας είναι ότι έχει γίνει κράτος-πελάτης της Τουρκίας. Η Άγκυρα δεν παρέχει απλώς συμβουλές από απόσταση - ελέγχει τις υποδομές, εκπαιδεύει στρατιώτες, διοικεί στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία και διαχειρίζεται ροές εσόδων. Οι τουρκικές εταιρείες λειτουργούν στην καρδιά της οικονομίας και του τομέα ασφάλειας της Σομαλίας: Το τουρκικό προσωπικό ελέγχει το Διεθνές Αεροδρόμιο Άντεν Άντε της Μογκαντίσου και μια τουρκική εταιρεία διαχειρίζεται το λιμάνι της Μογκαντίσου - και τα δύο κρίσιμα σημεία συμφόρησης για το εμπόριο, την παροχή βοήθειας και τη διπλωματία. Όταν μια ξένη δύναμη ελέγχει τις αεροπορικές και θαλάσσιες πύλες σας, είστε κυρίαρχοι στα χαρτιά αλλά εξαρτημένοι στην πράξη.
Το στρατιωτικό αποτύπωμα της Τουρκίας στη Σομαλία είναι εξίσου καθοριστικό. Το στρατόπεδο TURKSOMστο Μογκαντίσου είναι η μεγαλύτερη στρατιωτική βάση της Τουρκίας στο εξωτερικό, στην οποία εκπαιδεύονται χιλιάδες Σομαλοί στρατιώτες. Το 2024, η Άγκυρα εξασφάλισε μια δεκαετή συμφωνία θαλάσσιας άμυνας που ουσιαστικά θέτει την παράκτια ασφάλεια της Σομαλίας υπό τουρκική εποπτεία . Οι διπλωμάτες συχνά αναφέρουν ότι η ακτογραμμή της Σομαλίας είναι 3.300 χιλιόμετρα - αλλά αυτό το ποσό περιλαμβάνει την ακτή της Σομαλιλάνδης μήκους 850 χιλιομέτρων, την οποία το Μογκαντίσου δεν ελέγχει από το 1991. Η πραγματική ακτογραμμή της Σομαλίας είναι πιο κοντά στα 2.450 χιλιόμετρα και τώρα περιπολείται από την Τουρκία.
Η οικονομική επιρροή της Τουρκίας είναι εξίσου εκτεταμένη. Τα έσοδα από το αεροδρόμιο και το λιμάνι του Μογκαντίσου - μαζί με σημαντικές κατασκευαστικές συμβάσεις - συνδέονται με εταιρείες που συνδέονται με το τουρκικό κράτος . Τα υπεράκτια τεμάχια υδρογονανθράκων έχουν διατεθεί στην εθνική πετρελαϊκή εταιρεία της Τουρκίας . Εν τω μεταξύ, η αλιεία της Σομαλίας διαχειρίζεται πλέον μέσω μιας κοινοπραξίας που ελέγχεται από το στρατιωτικό συνταξιοδοτικό ταμείο της Τουρκίας (OYAK) . Είναι χαρακτηριστικό ότι τυχόν διαφορές διοχετεύονται σε διεθνή διαιτησία και όχι σε σομαλικά δικαστήρια, υπογραμμίζοντας πώς ακόμη και η νομική κυριαρχία έχει ανατεθεί σε τρίτους.
Τίποτα από αυτά δεν είναι τυχαίο. Είναι μια σκόπιμη επέκταση της μεγάλης τουρκικής στρατηγικής. Η εμπλοκή της Άγκυρας στη Σομαλία αποτελεί μέρος του ίδιου γεωπολιτικού σχεδίου που εκτυλίσσεται στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία και τη Λιβύη. Στη Μεσόγειο, τα τουρκικά γεωτρύπανα συνοδευόμενα από πολεμικά πλοία έχουν αμφισβητήσει τα θαλάσσια σύνορα που διεκδικούν το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος. Στη Συρία, οι υποστηριζόμενες από την Τουρκία πολιτοφυλακές και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν περιπλέξει το βόρειο περιβάλλον ασφαλείας του Ισραήλ, καθώς η Άγκυρα παρουσιάζεται ως προστάτης ομάδων που είναι ανοιχτά εχθρικές προς το εβραϊκό κράτος. Στη Λιβύη, οι τουρκικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και οι σύμβουλοί τους άλλαξαν την πορεία ενός ολόκληρου εμφυλίου πολέμου. Και στο Κατάρ, η Τουρκία διατηρεί μια στρατιωτική βάση που της δίνει πλεονέκτημα στην πολιτική του Κόλπου.
Πώς η Σομαλιλάνδη ξεπέρασε τη Σομαλία
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ ήταν ένα διπλωματικό αριστούργημα. Η Σομαλιλάνδη αντιπροσωπεύει όλα όσα δεν είναι η Σομαλία: λειτουργικούς θεσμούς, πραγματική ασφάλεια και ανεξαρτησία από την τουρκική κηδεμονία. Η Σομαλιλάνδη αυτοδιοικείται από το 1991, μετά την αποχώρησή της από μια αποτυχημένη ένωση με τη Σομαλία. Αυτή η αποχώρηση δεν ήταν «απόσχιση» με τη συνήθη έννοια. έμοιαζε με τη διάλυση της βραχύβιας ένωσης Αιγύπτου-Συρίας το 1961 ή με το τέλος της συνομοσπονδίας Σενεγάμπια το 1989. Η Σομαλιλάνδη απλώς επανήλθε στα σύνορα που διατηρούσε κατά την διεθνώς αναγνωρισμένη ανεξαρτησία της στις 26 Ιουνίου 1960.
Η Σομαλιλάνδη αντιπροσωπεύει όλα όσα δεν είναι η Σομαλία: λειτουργικούς θεσμούς, πραγματική ασφάλεια και ανεξαρτησία από την τουρκική κηδεμονία.
Σε αντίθεση με τη Σομαλία, η Σομαλιλάνδη δεν κατέρρευσε σε φέουδα πολέμαρχων ή διείσδυση τζιχαντιστών. Δημιούργησε θεσμούς, διεξήγαγε ανταγωνιστικές εκλογές και μεταβίβασε την εξουσία ειρηνικά. Ο νέος πρόεδρός της, Αμπντιράχμαν Μοχάμεντ Αμπντιλαχί «Τσίρο», ανέλαβε τα καθήκοντά του μέσω μιας προσεκτικής, συναινετικής πολιτικής, σπάνιας στο Κέρας της Αφρικής . Η Σομαλιλάνδη εκδίδει ακόμη και το δικό της νόμισμα, λειτουργεί τη δική της κεντρική τράπεζα, εισπράττει φόρους και διατηρεί την εσωτερική σταθερότητα χωρίς Τούρκους στρατιώτες ή ξένες ειρηνευτικές δυνάμεις στο έδαφός της.
Ακόμα πιο σημαντική από την οπτική γωνία του Ισραήλ είναι η στρατηγική γεωγραφία της Σομαλιλάνδης. Με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης να επιτίθενται σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και το Ιράν να επεκτείνει την επιρροή του στην Υεμένη, ο Κόλπος του Άντεν έχει γίνει μια ναυτική γραμμή. Η Σομαλιλάνδη βρίσκεται απέναντι από τις εμπόλεμες ζώνες της Υεμένης - αλλά στη σταθερή, ασφαλή πλευρά του στενού. Προσφέρει στο Ισραήλ κάτι που η Σομαλία δεν θα μπορούσε ποτέ: ένα φιλικό σημείο πλεονεκτήματος, αμόλυντο από τις τουρκικές, ιρανικές ή ατζέντες του Αραβικού Συνδέσμου.
Η αντίδραση στο εσωτερικό της Σομαλιλάνδης μετά την ανακοίνωση του Ισραήλ έλεγε περισσότερα για τη Σομαλιλάνδη από οποιοδήποτε δελτίο τύπου. Πλήθη στη Χαργκέισα, το Μποράμα, το Εριγκάβο, το Γκάμπιλεϊ και τη Μπερμπέρα ξεχύθηκαν στους δρόμους για να γιορτάσουν - σημαίες κυμάτιζαν, μουσική ακουγόταν και πυροτεχνήματα φώτιζαν τον ουρανό - καθώς οι Σομαλιλάνδης τίμησαν με υπερηφάνεια τη στιγμή που ένα 34χρονο de facto κράτος είχε επιτέλους ιδωθεί από τον κόσμο. Σε αντίθεση με τις σφοδρές αντι-ισραηλινές διαμαρτυρίες που ξέσπασαν σε μέρη του μουσουλμανικού κόσμου, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Σομαλιλάνδης δεν αντέδρασε με εχθρότητα ή θρησκευτική οργή. Το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν η υπερηφάνεια - η υπερηφάνεια που μια λειτουργική αφρικανική δημοκρατία που δεν είχε αναγνωριστεί για τόσο καιρό αναγνωρίστηκε επιτέλους στην παγκόσμια σκηνή.
Όταν ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σαάρ, έφτασε στη Χαργκέισα , τον υποδέχτηκαν με το κανονικό πρωτόκολλο, τη φιλοξενία και την ήρεμη αξιοπρέπεια. Οι πρεσβύτεροι τον υποδέχτηκαν με σεβασμό και οι υπουργοί τον αντιμετώπισαν όπως κάθε άλλο ξένο αξιωματούχο που επισκεπτόταν. Οι εικόνες έρχονταν σε έντονη αντίθεση με την οργή που συχνά συνοδεύει τις υψηλού επιπέδου ισραηλινές επισκέψεις σε άλλα μέρη της περιοχής. Η Σομαλιλάνδη απέδειξε ότι το Ισλάμ και η πολιτική μετριοπάθεια δεν είναι ασυμβίβαστα - και ότι η συνεργασία με το Ισραήλ δεν απαιτεί εγκατάλειψη πίστης ή αρχών.
Εν τω μεταξύ, η Μογκαντίσου αγωνίστηκε να διατηρήσει τη διπλωματική της δυναμική. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας ανέβαλε απότομα μια ιστορική επίσκεψη στη Σομαλία λίγες μέρες αφότου ο Σαάρ συναντήθηκε με τους ηγέτες της Σομαλιλάνδης - μια επίσκεψη που η Σομαλία ήλπιζε ότι θα επικύρωζε τη θέση της. Για μια κυβέρνηση που απεγνωσμένα αναζητά διεθνή αναγνώριση, η ακύρωση της τελευταίας στιγμής ήταν βαθιά ντροπιαστική. Η Σομαλιλάνδη κέρδισε αναγνώριση από μια σημαντική δύναμη. Η Σομαλία έχασε μια διπλωματική ευκαιρία χωρίς εξήγηση. Η αντίθεση ήταν βίαιη και αποκαλυπτική. Τα κράτη που αυτοκυβερνώνται προσελκύουν τη συμμετοχή. Τα κράτη-πελάτες διοικούνται.
Η αριστουργηματική κίνηση του Νετανιάχου στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι επικριτές του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου μπορεί να μην το παραδεχτούν ποτέ, αλλά η απόφασή του για τη Σομαλιλάνδη αντανακλά το ίδιο στρατηγικό ένστικτο πίσω από τις Συμφωνίες του Αβραάμ και τις εταιρικές σχέσεις φυσικού αερίου του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο . Είδε ότι η παρουσία της Τουρκίας στη Σομαλία δεν ήταν μια περιφερειακή υποσημείωση, αλλά μάλλον μια νότια επέκταση της αντι-ισραηλινής στάσης της Άγκυρας στη Συρία και τη Μεσόγειο. Είδε ότι η Ερυθρά Θάλασσα γινόταν γρήγορα κεντρικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής ασφαλείας του Ισραήλ. Και έδρασε.
Η αναγνώριση από το Ισραήλ δεν αναμόρφωσε τη Σομαλιλάνδη - αναμόρφωσε το διπλωματικό πλαίσιο στο οποίο υπάρχει η Σομαλιλάνδη. Ανάγκασε τους περιφερειακούς και παγκόσμιους παράγοντες να επιλέξουν μεταξύ μιας εξάρτησης που μεταμφιέζεται σε κυριαρχία και ενός λειτουργικού κράτους που στερείται αναγνώρισης κυρίως λόγω αδράνειας. Διατάραξε την ήσυχη επέκταση της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής και εισήγαγε έναν φιλοδυτικό, φιλοϊσραηλινό παράγοντα σε έναν διάδρομο όπου η Τουρκία και το Ιράν είχαν υποθέσει ότι θα ανταγωνίζονταν ανεξέλεγκτα.
Αν ο σκοπός της εξωτερικής πολιτικής είναι η αναγνώριση της πραγματικότητας και η χρήση της για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων, η κίνηση του Ισραήλ στη Σομαλιλάνδη ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις. Η Σομαλία εξαρτάται. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται. Η Σομαλιλάνδη κυβερνά. Και το Ισραήλ αναγνώρισε επιτέλους αυτό που όλοι οι άλλοι θα αναγκαστούν τελικά να παραδεχτούν: η κυριαρχία δεν είναι σύνθημα - είναι η ικανότητα να κυβερνά κανείς την επικράτεια, να ασφαλίζει τα σύνορα και να διεξάγει τις εξωτερικές του υποθέσεις χωρίς να περιμένει άδεια .
Πηγή:allafrica.com
.gif)
0 Σχόλια